België al jaren in ban van moord Cools

BRUSSEL, 7 SEPT. Met de arrestatie gisteren van vier verdachten in het onderzoek naar de moord op de voormalige Waalse socialistische voorman en vice-premier André Cools, wordt opnieuw een verrassende stap gezet in deze toch al zo bizarre affaire.

De moord op Cools, oud-voorzitter van de Waalse Parti Socialiste, houdt Belgie al vijf jaar in zijn greep en heeft inmiddels geleid tot het ontslag van vier ministers, het aftreden van secretaris-generaal Willy Claes van de NAVO en de zelfmoord van een hoge militair.

De 63-jarige Cools, zoon van een mijnwerker, kwam in de ochtend van 18 juli 1991 op een parkeerplaats in het centrum van Luik aan zijn einde. Een onbekende dader vuurde zeker vijf kogels af uit een FN 7.65 revolver op de evenzeer gehate als geliefde patriarch van het socialistische bolwerk in Luik. Cools' vriendin raakte zwaargewond, maar overleefde de aanslag.

Als vermoedelijk verdachte van de aanslag gold toen een 30 tot 40-jarige man met een rode motorfiets. De motor is volgens geruchten die gisteravond de ronde deden, maar die niet officieel zijn bevestigd, teruggevonden in een woning van de bende van Marc Dutroux, de hoofdverdachte in de affaire rond de ontvoering, seksueel misbruik en moord op kinderen.

De weken na de moord op Cools trok de politie een massa sporen na, maar het onderzoek leverde volgens het parket in Luik niets op. De verdachte met de rode motor en het motief van de opdrachtgever(s) bleven grote raadsels. Wel werden in de loop van de tijd verschillende theorieën geventileerd over het 'waarom' van de moord. Aanvankelijk richtte het onderzoek zich op de omgeving van de Waalse oud-minister Alain van der Biest. Gesuggereerd werd dat Cools weet zou hebben van zwart-geldpraktijken van Van der Biest, en omgekeerd.

Een van de gisteren aangehouden verdachten is Richard Taxquet, gewezen politieman in Grâce-Hollogne, de gemeente bij Luik waar Van der Biest burgemeester was. Taxquet klom op van chauffeur tot privé-secretaris van Van der Biest. Taxquet, die in 1992 al eens werd aangehouden en die in een anonieme brief de moordenaar van Cools werd genoemd, zou onder andere betrokken zijn geweest bij het witwassen van waardepapieren die op Zaventem werden gestolen. De opbrengst daarvan zou zijn gebruikt om de moord op Cools te financieren, zo luidde destijds een van de veronderstellingen. Maar tot concrete vervolgingen is het in de aandelenaffaire (nog) niet gekomen.

Het onderzoek naar de moord op Cools is in handen van de Luikse onderzoeksrechter Veronique Ancia. Zij had op het moment van de aanslag 'dienst' en ze heeft al eens verklaard dat de zaak-Cools haar sinsdien nooit meer heeft losgelaten. Tot woede van sommige politici verschoof Ancia het onderzoek in de richting van illegale partijfinanciering, waarbij Cools mogelijk betrokken zou zijn. In eerste aanleg leek het uitsluitend te gaan om zwart-geldnetwerken in Luik, maar toen Ancia op de Agusta-smeergeldaffaire stootte, leidde dat tot een aardbeving die het hele socialistische milieu in zowel Wallonië als Vlaanderen op zijn grondvesten deed schudden. De Agusta-affaire heeft betrekking op de aankoop eind van de jaren tachtig van 46 gevechtshelicopters door het Belgische leger, waarbij de Italiaanse fabrikant smeergeld zou hebben betaald dat in de partijkassen van de Waalse PS en de Vlaamse SP zou zijn gevloeid.

Eerst kostte de kwestie de drie Guy's van de Waalse PS de politieke kop: vice-premier Guy Coëme in het nationale regering van Dehaene, en de senatoren Guy Mathot en Guy Spitaels (voormalig minister-president van Wallonië).

Nog spectaculairder werden een jaar later de gevolgen voor de Vlaamse socialisten, met als dieptepunt het dramatische vertrek van voormalig minister van buitenlandse zaken, Willy Claes, als secretaris-generaal van de NAVO. Claes was minister van Economische Zaken ten tijde van de aanschaf van de Agusta-toestellen. Eind vorig jaar werd zijn positie bij de NAVO onhoudbaar nadat een onderzoekscommissie van het Belgische parlement het licht op groen zette voor verder gerechtelijk onderzoek naar zijn betrokkenheid.

Al eerder, in maart 1995, diende Frank Vandenbroucke (39) zijn ontslag in als minister van buitenlandse zaken en vice-premier. Toen onthulde het weekblad Knack namelijk dat Vandenbroucke als voorzitter van de Vlaamse SP de (nooit uitgevoerde) opdracht had gegeven om zwart geld uit een kluis van de partij te verbranden. Vandenbroucke wilde niets te maken hebben met onderhandse geldstromen ter financiering van de partij.