Vermeend zet Raad van State opnieuw buitenspel

DEN HAAG, 6 SEPT. Eén minuut over de twaalf lag gisteren de brief van staatssecretaris Vermeend (Financiën) bij de Tweede Kamer. Tot twaalf uur hadden de fracties de tijd gekregen om schriftelijk te reageren op een wetsvoorstel dat het belastingregime voor de directeur-grootaandeelhouder aanscherpt.

“Onevenwichting en ondoordacht”, luidde het oordeel van de vier grote fracties - en de werknemersorganisaties. Met de snelheid van het licht liet Vermeend weten het wetsvoorstel aan te passen om “niet-beoogde effecten” te voorkomen.

In de politiek is het ongebruikelijk dat zo snel wordt gereageerd op de schriftelijke inbreng van de fracties. De fiscaal woordvoerders van de fracties waren verbaasd, maar tevreden. En ook de werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland waren “verheugd” dat een aantal negatieve effecten van het wetsvoorstel Aanmerkelijk Belang werden weggenomen. De belangenbehartigers van het bedrijfsleven waren minder verbaasd dan de Kamerleden; de contacten tussen deze organisaties en de ambtelijke en politieke top van Financiën zijn zeer goed.

De hoofdlijn van het wetsvoorstel werd direct door de Tweede Kamerleden gesteund. Met ingang van 1 januari 1997 wordt het aanmerkelijk belang verlaagd van 33 naar 5 procent. Bij verkoop wordt 25 procent geheven over de waardevermeerdering van de aandelen. In het oorspronkelijk voorstel werd 25 procent belasting geheven over het verschil tussen verwervingskosten van de aandelen en de opbrengst bij verkoop.

In zijn 'drie-punten-brief' meldt Vermeend mensen die nu ineens - door de verlaging van de norm - ook vallen onder het aanmerkelijk belang te ontzien. Zij betalen de 25 procent belasting over de waardestijging na 1 januari 1997. “De rechtszekerheid heeft terecht gewonnen”, meldt VNO-NCW.

Daarnaast is de zogeheten emigratie-heffing van de baan. In het voorstel van Vermeend moest de directeur-grootaandeelhouder bij emigratie een heffing van 25 procent betalen over het aanmerkelijk belang, ook als dit aandelenpakket nog niet is verkocht. Deze aankondiging leidde bij sommige belastingadviesbureaus tot extra omzet. Die zijn ze nu weer kwijt omdat er een zogeheten conserverende aanslag komt. Bij emigratie wordt direct een aanslag opgelegd, maar die wordt pas door de fiscus ingevorderd als het belang in de onderneming wordt verkocht.

Als derde punt kondigt Vermeend een wijziging van de zogeheten samenloopregeling aan. Op grond hiervan wordt vermogensbelasting teruggegeven wanneer deze samen met de inkomstenbelasting boven de 68 procent komt. Zonder een goede voorziening biedt de voorgestelde verlaging van de belastingheffing over het dividend naar 25 procent geen financieel voordeel als de aandeelhouder gebruik maakt van de regeling. Hij betaalt minder inkomstenbelasting, maar moet extra vermogensbelasting betalen. “Ik ben voornemens om de samenloopregeling zodanig aan te passen dat mogelijk onbedoelde effecten worden weggegenomen”, aldus Vermeend.

Het oorspronkelijke wetsvoorstel heeft tot relatief veel tumult geleid in de fiscale wereld, met name bij de belastingadviseurs en banken in de grensstreek met België. Was deze onrust te voorkomen? Slordige fiscale wetgeving? De komst van Vermeend op het ministerie van Financiën, twee jaar geleden, leidde namelijk tot een nieuwe fase van fiscale wetgeving. Na de externe commissies, waaraan de namen van bankier Oort en fiscalist en CDA-senator Stevens waren verbonden, was de tijd aangebroken voor werkgroepen die geen diepgravende studies maken maar met kant-en-klare voorstellen komen. De voorstellen van de commissie die zich boog over het aanmerkelijk belang leek Vermeend integraal over te nemen. Maar de Raad van State kwam op een aantal punten met ander advies. In tegenstelling tot zijn handelen bij eerdere wetsvoorstellen nam Vermeend de suggesties van de raad in eerste instantie over, maar met de gisteren verstuurde brief is hij weer terug bij het oorspronkelijke voorstel. Door de kritiek van Kamer en werkgeversorganisaties te honoreren zet Vermeend de Raad van State weer buitenspel.