RIOD onderzoekt mogelijk val enclave

DEN HAAG, 6 SEPT. Minister Van Mierlo wil het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD) vragen een onderzoek te doen naar de val van de Bosnische moslim-enclave Srebrenica in juli 1995. Voor een internationaal onderzoek bestaat te weinig steun in het buitenland.

Van Mierlo zal het onderzoek voorstellen aan het kabinet, dat hier naar verwachting vandaag toe zal besluiten. Daarmee is gedeeltelijk tegemoet gekomen aan een wens van de Tweede Kamer. Zij vroeg in meerderheid aan Van Mierlo na te gaan of een door de Verenigde Naties in te stellen onafhankelijk onderzoek mogelijk was. De Kamer deed dat nadat ondermeer deze krant had bericht dat de VN de enclave met opzet hadden laten vallen en dat de Franse generaal Janvier had getalmd met het verstrekken van luchtsteun aan 'Dutchbat' in Srebrenica. Zowel de Verenigde Naties in New York als de Franse, Britse en Amerikaanse regering hebben Den Haag laten weten dat die beweringen onjuist zijn.

Het RIOD moet nu in een historisch onderzoek duidelijkheid verschaffen. Het gaat daarbij volgens het ministerie van Defensie vooral om de internationale ontwikkelingen. Een onderzoek onder de Dutchbatters heeft uitgewezen dat het bataljon geen blaam treft, aldus Defensie.

Met name de landmacht heeft grote moeite met een onderzoek waarbij militairen opnieuw worden gehoord. Het schept grote onrust in een organisatie die zich toch al belaagd voelt door de nasleep van het vertrek uit 'het veilige gebied' Srebrenica. De landmacht verwijt minister Voorhoeve (Defensie) dat de militairen eerst als helden werden binnengehaald maar dat later toch ook kritiek doorklonk vanuit zijn ministerie over hun optreden.

Minister Voorhoeve verklaarde gisteren in Bosnië dat een onderzoek door de Verenigde Naties grote moeilijkheden oplevert. Vorige week vrijdag zei premier Kok al na afloop van het kabinetsberaad dat, indien de internationale route niet bewandeld kan worden, de regering zal nagaan “hoe zij nationaal haar verantwoordelijkheid op zich kan nemen”.

In de Kamer bestaat veel steun voor het voorstel om het RIOD alsnog een onderzoek te laten doen. Het CDA houdt echter vol dat er een internationaal onafhankelijk onderzoek moet komen.

Buitenlandwoordvoerder van het CDA J. de Hoop Scheffer zegt in een toelichting dat een nationaal onderzoek heel gemakkelijk kan leiden tot nationale 'zelfkastijding', die nergens toe dient. Het CDA vreest ook dat een nationaal onderzoek zich uitsluitend zal bezighouden met de gang van zaken in Nederland en dat de vraag van verantwoordelijkheid alleen vanuit Nederlands perspectief door de onderzoekers zal worden bezien.

GroenLinks blijft eveneens voorstander van een internationaal onderzoek. Aanvankelijk was dat ook de mening van fractieleider Wallage van de PvdA.