Muziekmarkt

Een halflege zaal in de Rotterdamse Doelen bij een mooi concert van het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder leiding van Valery Gergjev, de wereldberoemde Rotterdamse chef-dirigent, die in geen jaren waar dan ook zó weinig publiek heeft getrokken.

Drie keer een halflege zaal in de Utrechtse Stadsschouwburg, waar de Nationale Reisopera een goede voorstelling geeft van Alcina. Het is geen modern stuk, maar een zelden uitgevoerde opera van Händel met veel pure zangkunst, 24 aria's lang.

Een bijna failliete Dr. Anton Philipszaal in Den Haag. De zaal is het eigendom van het Residentie Orkest, dat kampt met een teruglopende publieke belangstelling. Ook de concerten die anderen daar geven leveren alleen maar verlies op, meer verlies dan de armlastige gemeente Den Haag kan subsidiëren.

De niet volle zaal van het Amsterdamse Muziektheater, waar de Nederlandse Opera Elektra van Strauss uitvoert in de regie van regisseur Willy Decker, eerder luid bejubeld om voorstellingen van Wozzeck en Werther van wereldformaat. Tien jaar lang bestond het idee dat opera mateloos populair is en dat het Muziektheater altijd al maanden tevoren is uitverkocht. Nu zijn voor alle voorstellingen van Elektra nog kaarten te krijgen.

De eerste tien dagen van het nieuwe muziekseizoen lijken te wijzen op het begin van een depressie in de serieuze muziekcultuur na een tijd van hoogconjunctuur. De afgelopen jaren is het aanbod van klassieke muziek en de status daarvan in de maatschappij explosief gestegen. De laatste tien jaar is het aantal bezoekers van het Amsterdamse Concertgebouw gestegen van 450.000 tot 700.000 per jaar.

Nu is her en der op zijn minst de groei eruit. Voor het Rotterdams Philharmonisch Orkest en het Residentie Orkest is de belangstelling zelfs flink verminderd. Maar in Amsterdam blijft het goed gaan. Bij het Concertgebouw en het Concertgebouworkest is sprake van een recordaanbod èn een recordverkoop van abonnementen en kaarten. Terwijl in Rotterdam een concert met Gergjev, dat niet in een abonnement zit, slechts zorgt voor een halfvolle zaal losse-kaartkopers, trekken in Amsterdam los verkochte concerten van Frans Brüggen en Ton Koopman moeiteloos een volle Grote Zaal.

De afgelopen jaren waren ook een periode waarin het kunstleven flink is verzakelijkt. De overheidssubsidies werden relatief minder belangrijk, de eigen inkomsten stegen fors, ook door de hogere prijzen die het publiek zonder meer bereid was te betalen. De markt deed zijn intrede en dat blijft zo, ook nu de zaken minder gaan. Het artistieke beleid is in Rotterdam en Den Haag inmiddels onmiskenbaar publieksvriendelijker bijgesteld. In Enschede hebben ze nu het succes-recept gevonden: bij het Orkest van het Oosten gaat alles fantastisch, sinds het aantreden van chef-dirigent Jaap van Zweden.