Hof Zuid-Afrika wijst grondwet af

JOHANNESBURG, 6 SEPT. Het Constitutionele Hof van Zuid-Afrika heeft vanmorgen delen van de nieuwe grondwet afgewezen. Instemming van het Hof met het 150 pagina's tellende document, dat in mei werd aangenomen door de Grondwetgevende vergadering, is noodzakelijk om de grondwet rechtsgeldigheid te geven.

De elf rechters van het Hof zijn ondermeer ontevreden over de bepalingen ten aanzien van de te geringe macht van provinciebesturen. Juist daarover bestond lange tijd onenigheid in de 490 leden tellende Grondwetgevende vergadering, die twee jaar over de wet heeft geruzied. Voor de Zoeloe's van Buthelezi's Inkatha Vrijheidsbeweging, die de Grondwetgevende vergadering vanaf het begin hebben geboycot, zou de uitspraak van de rechters aanleiding kunnen zijn, opnieuw onderhandelingen te eisen over de positie van de provincie KwaZulu-Natal.

Tegelijk met de afwijzing van delen van de grondwet heeft het Hof ook de wet afgewezen die door het provinciale parlement van KwaZulu-Natal was aangenomen over de bestuursvorm. Die wet zou volgens het Hof strijdig zijn met de huidige interim-grondwet. Secretaris-generaal Ziba Jiyane van Inkatha acht het, in een reactie op de beslissing van het Hof, denkbaar dat zijn partij nu tot de Grondwetgevende vergadering zal toetreden. Ook sluit hij directe onderhandelingen met het regerende Afrikaans Nationaal Congres (ANC) van president Nelson Mandela niet uit. Inkatha wil dat Mandela een twee jaar oude belofte houdt om het conflict over de macht van de provincies voor te leggen aan een internationale bemiddelaar.

Volgens de voorzitter van het Hof, Arthur Chaskalson, “stemt het overgrote deel van de tekst overeen met de uitgangspunten van de grondwet”. De bezwaren van het Hof hoeven volgens hem “geen groot obstakel te zijn om alsnog een rechtsgeldige tekst te formuleren.”

De voorzitter van de Grondwetgevende vergadering, Hassen Ebrahim, noemt nieuwe onderhandelingen “geen ramp.” Hij ziet de afwijzing als een bewijs voor de vernieuwing in Zuid-Afrika.

De nieuwe grondwet, die in mei met 421 tegen 2 stemmen en 10 onthoudingen werd aangenomen, zal geleidelijk worden ingevoerd. De wet moet voor de verkiezingen van 1999 van geheel kracht worden. (AP, Reuter)