Software-yuppen

In de krant van 24 augustus schrijft Ferry Versteeg over de explosieve omzetgroei van bedrijven als Microsoft, Netscape en Sun Microsystems. De laatste twee dankzij hun behendig gebruik van Internet als marketing-instrument. De kop luidt 'Software-yuppen keilen economische wetten om'.

Inderdaad wordt in dit artikel heel wat economie omgekeild. Maar dan niet zozeer door de Internet software-yuppen als wel door Versteeg en/of de door hem aangehaalde Amerikaanse econoom Brian Arthur. Volgens het artikel zou de neo-klassieke evenwichtstheorie ineenstorten omdat de door Marshall (sic) geformuleerde wet van de toe- en afnemende meeropbrengsten niet meer op zou gaan. Dat is nogal wat. Gelukkig is deze bewering op een klassiek misverstand gebaseerd.

Volgens de door David Ricardo (1772-1823) ontwikkelde 'law of diminishing returns' neemt bij toevoeging van een variabele factor (bijvoorbeeld arbeid) aan een constant gehouden factor (een stuk grond) de meerproduktie (hectoliters graan) aanvankelijk toe, vervolgens af om tenslotte zelfs negatief te worden. Zou dit fundamentele technische verschijnsel niet bestaan, dan zou de graanproduktie voor de hele wereld in een bloempot kunnen worden geteeld.

De verwarring is de volgende. Het gaat hier om een korte termijn vraagstuk, dat wil zeggen dat er een constante factor in het geding is die als knelpunt gaat optreden. De variabele kosten per eenheid vertonen voorbij een zekere produktieomvang een stijgend verloop.

Iets geheel anders is de lange termijn situatie, waarbij alle factoren variabel zijn. Bij expansie kan er dan sprake zijn van afnemende, constant of toenemende meeropbrengsten bij schaalvergroting ('increasing, constant, or decreasing returns to scale'). We mogen aannemen dat Brian Arthur het hierover heeft. Inderdaad is het dan mogelijk dat de lange-termijn variabele kosten per eenheid constant blijven of zelfs dalen. Hierdoor ontstaan markten die door enkele zeer grote ondernemingen of zelfs door slechts één aanbieder worden beheerst. De neo-klassieke theorie onderkent dit van meet af aan en staat niet op z'n kop.

Wat niet wegneemt dat Internet revolutionaire veranderingen in de distributie van goederen en diensten teweeg zal brengen.

In de Website Economie voor jou van deze krant worden door mijn collega Jan Pleus de 'afnemende meeropbrengsten' en de 'toenemende meeropbrengsten bij schaalvergroting' in de aflevering van 31 augustus wat minder beknopt uit de doeken gedaan: http://www.nrc.nl/W2/Evj/