NYNY CITY OF AMBITION

'N(ew)Y(ork)N(ew)Y(ork): City of Ambition'. In het Whitney Museum of American Art, Madison Avenue bij 75th Street. T/m 27 okt. Inl 00-12125703676

Misschien loopt iedereen in New York wel zo hard in de hoop een paar duizend jaar Westerse cultuur in te halen. Het is een gedachte die bij je opkomt na het zien van de tentoonstelling 'NYNY City of Ambition' in het Whitney Museum. Volgens de samenstellers is de stad pas goed in de versnelling gegaan toen er aan het begin van deze eeuw miljoenen nieuwkomers arriveerden met het vaste besluit iets van zichzelf te maken, de eerste wolkenkrabbers en indrukwekkende bruggen werden gebouwd en er een uitgebreid Subway-systeem kwam.

De tentoonstelling (de titel is ontleend aan Alfred Stieglitz' foto uit 1910 van wat later de meest fotogenieke skyline ter wereld zou worden) is echter verrassend kleinschalig en het uitgangspunt is niet helemaal helder. Gaat het erom de grootsheid van de stad te tonen, gezien door de ogen van kunstenaars, architecten en schrijvers? Of staat de grootsheid van de kunstenaars zelf voorop? Maar waarom dan niet geëindigd met de jaren tachtig, toen kunstwerken haast even veel waard werden als wolkenkrabbers, in plaats van met de abstracten van de New York School en de Andy Warhol Fabriek voor Beroemdheid?

En waarom zijn er zoveel dooie mensen te zien, onder meer op Weegees beroemde foto's van moordslachtoffers? Er is zelfs een anonieme politiefoto uit ca. 1915 van een lijk op ware grootte op de vloer geplakt, bij wijze van moralistische voetnoot.

Meer van de ware ambitieuze geest getuigt Florine Stettheimer's 'Spring Sale at Bendel's (1921)', een vrolijk gekleurd tafereel van rijk geklede dames die met elkaar slaags raken rondom een tafel met een berg sjaaltjes. Er is meer schitterends: vroege, bijna abstracte foto's van gebouwen en bruggen van Walker Evans, Paul Strand en Berenice Abbott; maquettes (uit de lift komend loop je zo tegen het Empire State Building op); een grappig stom filmpje uit 1906 van twee vechtende kerels bovenop een wolkenkrabber in aanbouw, en mooie, veelal onbekende stadsgezichten van Edward Hopper, Georgia O'Keeffe en anderen. Maar wat moet dat onwezenlijke rijtje zwarte hoedjes uit de jaren veertig hier en de zijden jurk uit 1950 die als een dominante godin boven een maquette van Mies van der Rohe's Seagram Building hangt?

Boodschap: Mode speelt een even gewichtige rol in de grandeur van deze stad als kunst en architectuur. Voornaamste sponsor is dan ook het modebedrijf D(onna)K(aran)N(ew)Y(ork), onder meer bekend van de enorme muurschilderingen van The City en Lady Liberty, onder andere op de hoek van Houston Street en Broadway. Van Ambitie gesproken.

    • Reineke Hollander