Het kwaad is als een sneeuwbal

Wie wil weten hoe zwaar de Belgische bevolking getraumatiseerd is door de affaire-Dutroux, raadplege af en toe de Belgische tv. Gisteravond had Terzake, de dagelijkse actualiteitenrubriek van de BRT, de Belgische kardinaal Danneels te gast. De kijkers konden in een live-uitzending al hun vertwijfelde vragen op hem afvuren.

Het werd een boeiende confrontatie. Machteloze woede en woede óver die machteloosheid voerden de boventoon. Zelfs de welbespraakte Danneels zat soms met de mond vol tanden.

“Zou u Dutroux vergiffenis kunnen geven?”, vroeg een man.

“Niet ik, maar God moet vergiffenis geven”, antwoordde Danneels. “Ik mag het pas doen als God ermee akkoord is. Er zijn drie voorwaarden. Dutroux moet zijn misdaad erkennen. Men moet het recht laten geschieden en het onrecht herstellen.”

“Als Dutroux oprecht berouw toont, kan hij dan nog in de hemel komen?”

“Ik ben geen poortwachter bij de hemel”, zei Danneels, “dit moeten we aan God overlaten.”

Zó gemakkelijk kwam hij er niet vanaf. “De priester geeft toch de absolutie in de plaats van God?” “Ja”, zei Danneels, “maar pas als aan die drie voorwaarden is voldaan.”

Er waren ook kijkers die het instituut van de katholieke kerk keihard en rechtstreeks aanvielen. “De kerk laat de laatste jaren toch niets meer van zich horen”, merkte een mevrouw op. Ze ontlokte daarmee Danneels een felle reactie. “De kerk heeft allerlei encyclieken uitgebracht die op verzet zijn gestuit”, zei hij. “De stem van de kerk is niet meer zo machtig in het concert dat we moeten beluisteren.”

Eén man begon over het seksuele misbruik door priesters en andere religieuzen, waarvan de laatste jaren in de publiciteit zoveel ophef is gemaakt. “Wanneer horen we een mea culpa van de kerk over al die ontucht?”

“Als dit gebeurd is”, zei Danneels diplomatiek, “vraag ik er vergiffenis voor. Het zou hypocriet zijn te zeggen: bij u gebeurt het altijd, bij ons nooit.”

Danneels sloeg in het tweede deel van de uitzending hard terug. Hij legde een causaal verband tussen de geloofsafval en 'de zedenverwildering'. “Het geloof remt het kwade af, er moet meer normbesef komen.”

“Men zal u een moraalridder, een fundamentalist noemen”, zei de presentator, Dirk Tieleman.

Danneels: “Dat zal ik erbij moeten nemen. Slechts weinigen durven te zeggen: hier liggen grenzen. Als je protesteert tegen seksshops bij de scholen word je voor moraalridder versleten.” Hij pleitte voor controle op pornowinkels. “Het kan niet zomaar blijven woekeren. De angel van het kwaad zit in het geldgewin. Daar vloeit de immoraliteit uit voort. Er zijn drie dingen waar de mensen altijd last van hebben gehad: het geweld, de seks en het geld (...). Het kwaad is een sneeuwbal, het groeit altijd aan.”

“Al onze gebeden zijn voor niets geweest”, zei een wanhopige vrouw, “heeft het nog wel zin om te bidden?”

Danneels: “Ik durf niet te zeggen dat God er niet naar luistert. Dat we er nu allemaal door wakker zijn geschud, terwijl we moreel waren ingeslapen, is positief. Ik durf niet te zeggen dat het helemaal zonder nut is, al weegt het niet op tegen het lijden van de ouders en de kinderen.”

Danneels' boetepreek tegen het morele verval werd nog in diezelfde uitzending gerelativeerd in een gefilmd interview met Carine Steverlinck, een pedagoge van de Leuvense universiteit. Van zogenaamde zedenverwildering was eind vorige eeuw al sprake, zei ze. In 1879 werden jonge meisjes uit Londen naar Brussel gelokt. Ze werden uitgehongerd, verkracht en in bordelen opgesloten. Het schandaal werd toegedekt, omdat de burgemeester van Brussel en het hoofd van de zedenpolitie erbij betrokken waren. De kerk reageerde dubbelhartig: men probeerde de meisjes te helpen zonder ruchtbaarheid aan het schandaal te geven.