Emancipatieraad: individu centraal

DEN HAAG, 5 SEPT. Het minimumloon wordt niet langer afgestemd op het gezin, maar op het individu. Het begrip kostwinner verdwijnt. Zorgtaken vallen door middel van een volksverzekering onder de sociale zekerheid.

Dit zijn de belangrijkste aanbevelingen van de Emancipatieraad in het advies 'Met zorg naar nieuwe zekerheid'. Het advies is vanmiddag aangeboden aan minister Melkert van sociale zaken en werkgelegenheid.

Volgens de Emancipatieraad is de organisatie van betaalde arbeid nog steeds onvoldoende toegesneden op een situatie waarin mensen arbeid en zorg combineren. De raad neemt daarom een 'individu met zorgtaken' als uitgangspunt. Het geëmancipeerde minimumloon (EML), dat wordt verdiend met een 32-urige werkweek, wordt het uitgangspunt van het inkomensbestel.

Bij de Algemene Bijstandswet vinden zeven van de negen leden tellende raad dat de overheid moet uitgaan van het individu, niet van het samenlevingsverband. Iedereen die zich beschikbaar stelt voor de arbeidsmarkt heeft, onafhankelijk van het inkomen van de partner, recht op een bedrag aan bijstand dat gelijk staat aan de huidige woningdelersnorm (60 procent van het minimum). Alleenstaanden en alleenstaande ouders die hun woonlasten niet met een ander kunnen delen, krijgen compensatie door een verhoging van de individuele huursubsidie.

De individualisering van loon en bijstand betekent dat de kosten van kinderen daarvan niet langer deel uitmaken. De Raad wil voor mensen met een minimuminkomen de kosten van verzorging van kinderen volledig compenseren. Dit gebeurt via een toeslag op de kinderbijslag en door de eigen bijdrage voor kinderopvang te laten vervallen.

Als het individu met zorgtaken de nieuwe norm wordt voor het sociale en fiscale stelsel kan financieel risico ontstaan als een werknemer vanwege zorgtaken (tijdelijk) inkomsten misloopt. Naast werkloosheid, ziekte, ouderdom moeten dus ook zorgtaken onder de sociale zekerheid vallen.

De Emacipatieraad pleit voor een 'volksverzekering zorg'. “Een collectieve verzekering voor alle burgers geeft uitdrukking aan de maatschappelijke waarde van zorg”, aldus de Emancipatieraad. Ook kunnen via een volksverzekering zelfstandigen, meewerkende partners en freelancers een beroep doen op de regeling.

Recht op een uitkering bestaat bij ouderschapsverlof of kortdurende calamiteiten, zoals een ziek kind waarvoor geen opvang is. De volksverzekering verzekert in dat geval een inkomensdekking op minimumniveau. Om te garanderen dat werknemers ook daadwerkelijk verlof kunnen opnemen moet de overheid het recht op calamiteitenverlof en zorgverlof wettelijk vastleggen.

De Emancipatieraad herhaalt het pleidooi om de kostwinnersfaciliteit in de loon- en inkomstenbelasting af te schaffen. Wanneer een samenwonende vrouw na de geboorte van een kind bijvoorbeeld stopt met werken, verdient haar partner van de ene op de andere dag 220 tot 350 gulden per maand meer. Andersom geldt dat als zij besluit weer een betaalde baan aan te nemen, haar partner er datzelfde bedrag op achteruit gaat. Daar bovenop komen nog de kortingen op huursubsidie, studiefinanciering en kosten voor kinderopvang. Dit maakt het voor vrouwen uit lage inkomensgroepen financieel zeer onaantrekkelijk om het betaalde werk weer op te pakken.

Ook de regeringsfracties PvdA, VVD en D66 willen, gesteund door het kabinet, het kostwinnersvoordeel afschaffen. Op dit moment wordt gesleuteld aan de technische uitwerking.