Drummen schildert met nootjes

Suzan Drummen ging vroeger op haar doeken al als een architect te werk. Nu betrekt zij de architectuur zelf in haar werk, blijkt op een expositie in Amsterdam.

AMSTERDAM, 5 SEPT. Langs de wanden van galerie Akinci in Amsterdam paraderen mannen met enorme vaandels over hun schouder. Het thema is niet helemaal nieuw in het oeuvre van Suzan Drummen (Heerlen, 1963), maar de realistische stijl is dat wel. Drummen kreeg tot nu toe bekendheid met conceptueel opgezette schilderijen van barokke tentoonstellingszalen vol trompe l'oeil-effecten.

Nu maakte ze op de muren in de Amsterdamse galerie een reeks schilderingen, die er op het eerste gezicht uitzien als schilderijen, door rondom de beschilderde vlakken schaduwen te schetsen. De optocht van vaandelzwaaiers wordt afgewisseld met monochrome en bijna leeg gelaten 'schilderijen'.

Ging Drummen op haar doeken al als een architect te werk, nu betrekt zij de architectuur zelf in haar werk. Die stap komt ook voort uit een zestal opdrachten in openbare gebouwen die Drummen de laatste vijf jaar uitvoerde. Drummen: “Door de opdrachten krijg ik ideeën om schilderijen te maken en andersom.”

Op het moment maakt ze ontwerpen voor huizen op het Java-eiland in Amsterdam, waar een hele nieuwe woonwijk verrijst. En deze maand voltooit ze, voor het nieuwe grachtenpand van het RIOD dat verbouwd wordt door de architecten Benthem/Crouwel, een plan om de oud- en nieuwbouw met elkaar te verbinden. Drummens ingrepen vallen op door de weloverwogen en vaak bescheiden rol die zij zich toebedeelt: “Steeds vraag ik me af, als ik in zo'n gebouw ben: hoe kan ik deze ruimte verbeteren?” De koffiekamer van het ministerie van Economische Zaken in Den Haag bijvoorbeeld biedt een prachtig uitzicht op het Haagse Bos. De kunstenaar wilde de aandacht daar niet van afleiden, maar 'buiten juist naar binnen halen'. Met hulp van ronde spiegeltjes op de wanden en schetsmatige potloodtekeningen van gebladerte - als projecties van het landschap buiten - is haar dat gelukt. Het resultaat is een serene, lichte ruimte met de sfeer van een tuinkamer.

In de hal van een middelbare school, het Comenius-college in Uden, bedacht ze in 1993 een elegante oplossing voor het zicht op de blinde muur van een sporthal. In de halfronde wand van matglas is een uitwaaierend patroon van ovalen uitgespaard, waardoorheen het knalrood van de blinde muur daarachter te zien is maar benut wordt in een werveling van kleur. De ingreep doet sterk denken aan sommige schilderijen uit dezelfde periode waarin kleur en vorm samenvallen. Waar komt die belangstelling voor minimal art vandaan?

“Op mijn veertiende zag ik een schilderij van Mark Rothko, dat me meteen betoverde. Geweldig! Ik vond dat het hoogste dat een mens kan bereiken: alleen het belangrijkste overhouden en de rest weglaten. Dat uitgepuurde, sobere schilderen associeerde ik met wijsheid.”

Zo kwam het dat Suzan Drummen op de Jan van Eyck-academie in Maastricht bijna witte schilderijen maakte: “Daar speelde zich het verschrikkelijke drama af dat ook ik monochromen wilde maken, wat me niet lukte. Mijn kracht ligt juist in een vol beeld, en ik kwam erachter dat ik decoratieve elementen in mijn schilderijen kwijt wilde. Ik wil niet alleen een goed brood bakken, ik wil er ook nog nootjes in.”

Ten einde raad ging ze haar schilderijen op de wand groeperen en fotograferen, in de hoop iets op het spoor te komen wat haar verder kon helpen. Die foto's vormden de basis van haar latere werk. Het mathematische heeft zich daarin verenigd met het ambachtelijke. Zo kreeg ze het plezier in het schilderen weer terug.

Wat ze overhield van Rothko, is het effect dat de toeschouwer moet nadenken over zijn positie ten opzichte van het schilderij: bij Rothko door de zuigende kleurcompositie, bij Drummen door het goochelen met diepte en plat vlak. Ingrediënten waarmee de schilder van oudsher al jongleert.

“Ik geloof nog echt in het schilderen”, zegt Drummen. “De computer mag dan beelden te voorschijn brengen als een toverlantaarn, ik doe dat ook met mijn gelaagde doorzichten. Ik houd van die 'ouderwetse', ambachtelijke kant van het schilderen, omdat dat langzaam gaat en ik zo beter begrijp wat ik aan het doen ben. Waarbij het mij niet gaat om de maximale illusie. Ik wil laten zien hoe de illusie werkt.”

De vaandeldragers in de nu te exposeren muurschilderingen hebben voor Drummen een symbolische functie: “Ze houden de schilderkunst hoog, ze dragen haar letterlijk boven zich uit. Deze optocht op de wanden is een viering van de schilderkunst.” Vaandels boeien haar al sinds haar jeugd, want haar vader versierde vaandels voor de plaatselijke fanfarevereniging. “Ik houd van de pracht van die kleurige doeken, bestikt met spiegeltjes, steentjes en kraaltjes. Dáár doe ik het voor, voor het 'Oh! Kijk!'-effect. Zoals een vaandeldrager op zijn trompet blaast, zo wil ik een schilderij laten schallen.”

Werk van Suzan Drummen, va 7 sept t/m 9 okt. Galerie Akinci, Lijnbaansgracht 317, Amsterdam. Di t/m za 13-16u en zo 8 sept 14-17u.