CPN

“De CPN, de Sovjet-Unie en de communistische wereldbeweging - ze zijn zo volkomen in rook opgegaan, dat het lijkt alsnog ze nooit echt hebben bestaan”, stelt Jolande Withuis (NRC HANDELSBLAD, 31 augustus). Schijn bedriegt, zegt het spreekwoord, en een reisje van vier dagen door Rusland liet me genoeg 'erfenis' zien.

Kan het zijn dat haar jeugd in de CPN de historica parten peelt? Voor een doodverklaarde beweging toont het communisme in oude en nieuwe vorm opmerkelijk veel levenskracht: met veel moeite wist Jeltsin de communisten bij de eerste vrije presidentsverkiezingen op het nippertje te verslaan; van Litouwen (nota bene het eerste land dat met de Unie brak) tot Bulgarije zijn de voormalige 'gestaalde kaders' weer aan de macht; in de DDR haalt de PDS vijf jaar na de Wende 35 procent in de grote steden; in Italië de (herstichte) communisten bijna 10 procent; op Cyprus zijn ze onverminderd de belangrijkste partij. En de wereld? In India, Nepal, en Zuid-Afrika wordt de fakkel op zijn minst brandende gehouden.

Mevrouw Withuis leeft in de illusie dat er in de volgende eeuw niet voortgeborduurd zal worden op het thema 'proletariërs aller landen verenigt u'. De traumatische ervaringen in haar jeugd zijn wellicht de vader van de gedachte. In 1970 had iedereen zogenaamde 'communistische sympathieën', en nu niemand meer, dat is te verdacht. Want het besef dat het voortwoekeren van deze ratrace-maatschappij alleen maar tot meer veruiling, verspilling en oorlog zal leiden, is misschien wel wijder verspreid dan in de dagen van het 'reëel bestaande socialisme'.

Tot slot nog dit. “Het moet de rank and file toch vreemd te moede zijn als ze de opzichtige-amicale omgang aanschouwen van ex-Tweede Kamerlid Joop Wolff met de ooit zo gehate prins Bernhard - als verzetshelden onder elkaar”, schrijft ze. Een gotspe. Wolff wordt algemeen gezien als de man die de opheffing van de CPN en De Waarheid heeft veroorzaakt, al of niet in dienst van de BVD. Geen wonder dat hij held is in deze 'verzetskringen'.