Buitenwereld heeft weinig zicht op werkelijke positie Olivetti

ROME, 5 SEPT. Hoe slecht is Olivetti er werkelijk aan toe? Over de situatie bij het Italiaanse computer- en telecommunicatiebedrijf zijn gisteren nieuwe vragen gerezen, nadat een topmanager opstapte met de suggestie dat er met de cijfers is geknoeid.

Een dag nadat grootaandeelhouder Carlo De Benedetti aftrad als president, legde directeur-generaal Renzo Francesconi zijn functie neer. Francesconi heeft managing director Francesco Caio de afgelopen weken gesteund in zijn conflict met De Benedetti, maar suggereerde dat in ruil voor een ogenschijnlijk vrijwillig aftreden van De Benedetti de cijfers wat zijn bijgepoetst. “Over het strategische plan kan je onderhandelen, maar over de cijfers en de kas kan dat niet,” zei Francesconi in een verklaring. Dat doet veronderstellen dat de financiële problemen groter zijn dan het toch al aanzienlijk verlies van bijna vijfhonderd miljoen gulden over het eerste half jaar doet veronderstellen.

Caio, die hem twee maanden geleden naar Olivetti had gehaald, zei alleen maar dat Francesconi lijdt aan stress. Maar de beurscommissie in Milaan heeft vanmorgen gealarmeerd de handel in aandelen Olivetti geschorst en zou vanmiddag zowel Francesconi als Caio aan de tand voelen.

In een emotionele reactie op het vertrek van De Benedetti waren de aandelen Olivetti gisteren in de loop van de ochtend met meer dan tien procent gestegen, maar de stemming werd al snel weer nuchterder. Olivetti sloot gisteren met 4,3 procent meer, onvoldoende om daling van maandag en dinsdag goed te maken. Sommige beurshandelaren voorspellen een nieuwe koersval als de cijfers goed tegen het licht worden gehouden.

Caio heeft gisteravond in een videoconferentie geprobeerd internationale beleggers gerust te stellen. Dat is niet goed gelukt. Hij hield zijn kaarten met de strategie voor de komende maanden voor zich en voorspelde dat ook dit een moeilijk jaar zal worden.

Het is zeer onzeker of de divisie Personal Computers dit jaar quitte zal draaien, zoals de doelstelling was. Caio maakte ook duidelijk dat, na vijf opeenvolgende jaren van verliezen, het niet waarschijnlijk is dat Olivetti dit jaar het keerpunt bereikt. Op een vraag van een Amerikaanse belegger hoe de schuldenlast er aan het eind van het jaar zou uitzien, was het antwoord dat daarvan op dit moment geen betrouwbare schatting is te maken.

De problemen van Olivetti zijn simpel samen te vatten. Het bedrijf heeft vijf divisies. Eén daarvan, voor personal computers, is op sterven na dood. Twee andere draaien met winst, maar niet bijzonder veel. Dat zijn Lexikon (faxen, printers en andere kantoormachines) en Systemen en Diensten (systemen voor banken en overheidsbedrijven). De twee andere zijn veelbelovend maar slurpen op dit moment alleen maar geld op: Omnitel (draadloze GSM telefonie, waarin Olivetti een belang van 41,3 procent heeft) en Telemedia (vaste telefoonlijnen).

Lexikon draait zo matig dat een plan om het bedrijf aan de beurs te noteren, weer terug in de la is gelegd. Eigenlijk zou hiervoor een partner moeten worden gezocht, om de concurrentie met mondiale giganten als HP en Canon en de agressieve Europese rivaal Epsom beter aan te kunnen.

Hetzelfde geldt voor Systemen en Diensten. Dit is qua omzet de belangrijkste pijler onder Olivetti. Zij nam van de totale omzet van 4,6 miljard gulden in de eerste helft van dit jaar 65 procent voor haar rekening - pc's en Lexikon zorgen ieder voor ongeveer 23 procent.

De toekomst voor de divisie PC ziet er bijzonder somber uit. Een decennia geleden was Olivetti een toonaangevende computerproducent. In de periode 1982-85 had het bedrijf veel succes met zijn M24 computer en leek Olivetti het enige Europese bedrijf dat op mondiaal niveau kon concurreren. Daarna zijn de tegenvallers gekomen, de vergissingen, de fouten. De aanvankelijk succesvolle alliantie met AT&T liep vast. Olivetti kwam te laat met zijn nieuwe modellen. Bovendien beantwoordden ze vaak niet aan de wensen van de consument, waren ze relatief duur en werden ze verspreid via een kostbaar eigen distributienetwerk.

De divisie Personal Computer is al jaren een blok aan het been van Olivetti. Vijf jaar achter elkaar heeft De Benedetti aan het begin van het jaar voorspeld dat dat het jaar van de ommekeer zou worden. Vijf jaar achter elkaar bleken de cijfers zwaar tegen te vallen. Olivetti heeft eerder gemeld dat de verkoop van pc's in het eerste kwartaal van dit jaar aantrok. De halfjaarcijfers laten zien dat de omzet van deze divisie met bijna tien procent is gedaald.

De raad van bestuur heeft dinsdagavond, vlak na het vertrek van De Benedetti, bekendgemaakt dat dit jaar ongeveer 220 miljoen gulden wordt uitgetrokken voor “versnelling van de reductie van de aanwezigheid in de hardware sector”. Voor de vakbonden kan dit maar één ding betekenen: de computerfabrieken in Italië gaan dicht.

De drie grote bonden zijn vandaag al begonnen met een reeks lokale stakingen en hebben gedreigd met nationale protestacties als managing director Caio inderdaad gaat doen wat zij vrezen. Zij zeggen dat tussen de twee- en drieduizend banen dreigen te verdwijnen.

In zijn videoconferentie zei Caio dat er geen plannen zijn voor onmiddellijke afstoting van de divisie Personal Computer, maar met name de Engelse en Amerikaanse beleggers die de afgelopen weken Olivetti onder druk hebben gezet, hebben duidelijk gemaakt dat zij meer willen dan een wisseling van de wacht aan de top.

Olivetti heeft de afgelopen jaar al veel bezuinigd en geherstructureerd. Zo is het personeelsbestand in tien jaar meer dan gehalveerd, van 59.000 in 1986 naar 28.000 nu. Maar veel industriële en financiële analisten geloven dat Olivetti alleen toekomst heeft als het bedrijf zich concentreert op de telecommunicatie en de computers afschrijft.