Knabbel en Babbel

Ook uitgerangeerde Kamerleden houden hun politieke streken. Zie Tom Vreugdenhil. Na een loopbaan als belastingadviseur werd hij fiscaal specialist van de CDA-fractie in de Tweede Kamer. Een onopvallende eerste termijn werd in de vorige kabinetsperiode gevolgd door een opzienbare tweede termijn.

Dat succes werd mogelijk door zijn PvdA-collega Willem Vermeend. Die was namelijk zijn politieke maatje Frank de Grave (VVD) kwijtgeraakt. Daardoor kwam de CDA-er Vreugdenhil opeens in beeld als wat later het fameuze duo Vreugdenhil-Vermeend (V2) zou worden: de fiscale Knabbel en Babbel. Het politieke lot zou het succesvolle duo ver uiteen drijven. Al voor de laatste verkiezingen liet het CDA de eigenzinnige Vreugdenhil vallen terwijl de PvdA Vermeend later in het pluche van het staatssecretariaat van Financiën hees.

Vorige week betrad Vreugdenhil opnieuw de politieke arena met een soort open brief aan de Tweede Kamer. Die heeft al tientallen jammerklachten ontvangen over plannen van Vermeend om miljonairs aan te pakken die niet of nauwelijks inkomsten- en vermogensbelasting betalen; de zogenaamde nulinkomens. In dagbladen variërend van de Volkskrant tot De Telegraaf verwijten de grootaandeelhouders Vermeend dat hij hen nu toch echt tot fiscale emigratie dwingt. 'Wat een onzin' stelt Vreugdenhil hoewel hij de algemene mening deelt dat de staatssecretaris te ver gaat op bijvoorbeeld het punt van lastenverzwaring met terugwerkende kracht. “In zijn algemeenheid heeft Vermeend zich laten inpakken. Zijn maatregelen zijn juist heel slapjes. Het privilege van de belastingvrijdom dat de rijksten zich toeëigenen, duidt voor mij op een morele verloedering die niet ongedaan wordt gemaakt door het scheppen van enige werkgelegenheid of het optreden als mecenas”, aldus Vreugdenhil. Hij wijst de Kamer erop dat zelfs bijstandsstrekkers nog enkele duizenden guldens aan de fiscus afdragen. Partijgenoten die zich tot hem wenden met zorgen over de wetgevende aanvallen op hun nulinkomen, wijst hij steevast op Romeinen XI; een bijbelfragment dat zich moeilijk laat rijmen met een opzet die de belastingafdracht tot nul reduceert. Maar degenen (onder wie staatssecretaris Vermeend) voor wie de autoriteit van de bijbel niet absoluut is, wil Vreugdenhil in zijn openhartige brief ervan overtuigen dat de nu gepresenteerde plannen op enkele punten zo lek zijn als een mandje.

Vreugdenhil is boos omdat Vermeend een enkele jaren geleden door de Tweede Kamer aanvaarde wetsbepaling tegen 'het belastingprivilege' nooit heeft ingevoerd en nu zelfs helemaal wil vergeten. De wetsbepaling was een initiatief van de Kamerleden Vreugdenhil, Reitsma, Vermeend en Melkert. De miljonairs maakten van meet af aan veel stampij over de regel. “Het leek wel alsof een sociaal grondrecht in het geding was”, zo stelt een verbijsterde Vreugdenhil. Het nooit ingevoerde amendement wierp een dam op tegen het wegpoetsen van fiscaal inkomen zoals AOW of een pensioen door voor de berekening van de vermogensbelasting betaalde rente niet langer als aftrekpost te erkennen. Vermeend stelt dat hetzelfde effect wordt bereikt met zijn voorstel om rente op persoonlijke leningen niet langer aftrekbaar te maken. Dat vindt Vreugdenhil nogal naïef. Miljonairs nemen geen persoonlijke lening bij de Postbank op. Ze creëren bewust een onderrendement op een overigens succesvolle belegging die gefinancierd is met geleend geld. De belegging wordt als onbelast vermogensbestanddeel weliswaar steeds meer waard, maar als inkomensbron is het een verliespost: er wordt meer rente betaald dan inkomen genoten. Door de aftrekbaarheid van die rente ontstaat het nulinkomen dat de fiscus met lege handen achterlaat.

Vreugdenhil kijkt naar Vermeend en diens partijgenoot in de Tweede Kamer, fiscaal woordvoerder Rick van de Ploeg. Ze kunnen deze praktijk best met open ogen accepteren, maar waar de sociaal-democraten met belastingvrijdom voor miljonairs kunnen leven, verliezen de Romeinen aan overtuigingskracht. Vreugdenhil kent nog wel andere constructies die onverminderd doeltreffend blijven. Deels heeft hij ze gehoord van enkele hoogleraren/belastingadviseurs die als adviseur van Vermeend zijn opgetreden, al hebben ze daarbij misschien niet het achterste van hun tong laten zien. Het 'hoort niet tot de uitzonderingen' dat mensen met een vermogen van meer dan 100 miljoen gulden zich 'het privilege' verschaffen slechts eens in de tien jaar belasting te betalen. Vreugdenhil leerde dat van Vermeends eigen adviseurs. Ze leverden meteen het recept mee dat Vreugdenhul nu getrouw aan de Kamer doorbrieft.

Maar de politieke vos is zijn streken nog niet verleerd. Met een schuin oog kijkt Vreugdenhil of Van der Ploeg, die onlangs met stoere Kamervragen de discussie over de nulinkomens heeft losgewoeld, nu een koers kiest tegen die nulinkomens of tegen 'zijn' staatssecretaris.