Toetsenbord

De op 21 en 24 augustus verschenen brieven over mijn artikel 'Toetsenbord moet geen doolhof voor accenten zijn' (NRC HANDELSBLAD, 19 augustus), gaven vooral aanvullende informatie. Chr. von Klösterlein echter heeft kritiek, die berust op een onjuiste voorstelling van zaken die ik even wil rechtzetten.

Von Klösterlein verwijt mij dat ik het probleem niet goed heb begrepen. “In Nederland wordt het meest universele toetsenbord, het Amerikaanse, onder meer gebruikt omdat op bijna ieder kantoor stukken in meerdere talen worden geschreven”, schrijft hij, en suggereert zo dat dat met andere toetsenborden niet of minder goed kan.

Ik dacht dat ik in mijn artikel voldoende had afgerekend met het sprookje van het universele Amerikaanse toetsenbord. Het is het enige waarmee je niet aan de gang kunt zonder eerst zelf een reeks Ctrl- en Alt-combinaties te programmeren. Het Nederlandse en de meest andere nationale toetsenborden worden kant en klaar afgeleverd met dode toetsen voor Franse accenten, het trema (of Umlaut) en de tilde.

De te summiere tekst over het maken van een dode trematoets heeft bij Von Klösterlein geleid tot een bijzonder onplezierig misverstand. Zijn kritiek op de door mij beschreven methode is gebaseerd op de veronderstelling dat je daarmee geen echte trema's maakt maar surrogaat-trema's met in plaats van twee puntjes een aanhalingsteken boven de letter. Een soort overslag dus zoals wij die vroeger met de schrijfmachine maakten. Dat is onjuist. WP-gebruikers hebben, dacht ik, wel begrepen dat ik voor het door mij voorgestelde toetsenbordprogramma de in WP gebruikelijke samenstellingsmacro's gebruik die beginnen met Ctrl-v. De trema-macro (Ctrl-v gevolgd door het aanhalingsteken) geeft correct een letter met een trema en niet een letter met een aanhalingsteken erboven zoals we die kennen van de oude schrijfmachine. Daarmee is de kritiek van Von Klösterlein, dacht ik, voldoende weerlegd.

Verrassend is de mededeling van W. Smouter dat de DOS-software voor het Amerikaanse toetsenbord al een aansturing met dode toetsen heeft onder de code keyb br. Het systeem is niet bruikbaar voor gebruikers van de IBM-versie van DOS. Zij krijgen een c-cedille rechts van de letter L, waar het Amerikaanse toetsenbord een puntkomma heeft.

Verschillende briefschrijvers hebben er op gewezen dat allerlei moderne tekstverwerkingsprogramma's oplossingen hebben voor het feit het Amerikaanse toetsenbord geen dode toetsen heeft. Wat ik echter wilde betogen wordt daardoor niet weerlegd: een computer heeft toetsen en die moet je kunnen gebruiken. Miljoenen computergebruikers buiten het Engelse taalgebied krijgen een ë door achtereenvolgens een ën een e in te toetsen. Zo was het op de schrijfmachine, zo is het bij de computer en zo hoort het. Verschillende tekstverwerkingsprogramma's spelen in op het feit dat dat met het Amerikaanse toetsenbord niet kan en geven bijna-perfecte lapmiddelen. De absurditeit van het feit dat wij jaren lang genoegen hebben genomen met het Amerikaanse toetsenbord waarbij die lapmiddelen nodig zijn, terwijl er nota bene een Nederlands toetsenbord beschikbaar is waarbij dat niet het geval is, wordt niet weggenomen door de perfectionering van de lapmiddelen.