Saddam Hussein roept troepen op tot verweer; VS vuren kruisraketten af op doelen Zuid-Irak

WASHINGTON/ LONDEN/BAGDAD, 3 SEPT. De Verenigde Staten hebben vanochtend 27 kruisraketten afgeschoten op militaire doelen in Zuid-Irak in antwoord op de Iraakse legeractie in Iraaks Koerdistan. Washington sloot verdere aanvallen niet uit, “maar de volgende stap is aan (de Iraakse president) Saddam”, aldus een Amerikaanse functionaris.

Ook Londen, dat de VS logistieke steun heeft geboden, sloot verdere aanvallen op Irak niet uit, als de Iraakse president Saddam Hussein zijn eigen bevolking blijft bedreigen.

Saddam Hussein op zijn beurt riep zijn troepen in een toespraak later op de Amerikaanse aanvallen af te weren. Vice-premier Tareq Aziz deelde mee dat het Iraakse leger zijn terugtrekking uit Koerdistan later op de dag voltooit.

De Westerse geallieerden hebben tevens besloten de No-fly zone boven het zuiden van Irak, die in 1992 werd afgekondigd om de shi'ieten te beschermen tegen Iraakse luchtaanvallen, één graad noordwaarts uit te breiden, zo werd in Londen bekend. Doel is, aldus de Britse minister van buitenlandse zaken Malcolm Rifkind, de geallieerde vliegtuigen meer ruimte te geven en Saddam “beter onder controle te brengen”. Saddam reageerde hierop met de mededeling dat Irak de no-fly zones in het zuiden en in het noorden, die in 1991 werd afgekondigd, niet meer erkent.

Groot-Brittannië, Duitsland, de NAVO en Japan spraken vanochtend hun volledige steun voor de Amerikaanse actie uit. Maar onder andere Frankrijk, Spanje, China en Rusland toonden grote reserves, en de Arabische Liga veroordeelde de aanval.

In totaal 27 kruisraketten werden afgeschoten op Iraakse luchtverdedigingsinstallaties, zo zei vanochtend schout-bij-nacht Edward Moore, commandant van de Amerikaanse marine-eenheid in de Golf, tegen verslaggevers aan boord van het vliegdekschip Carl Vinson. Moore zei dat de kruisraketten deels vanaf oorlogsschepen en deels vanuit twee B-52 bommenwerpers waren afgevuurd. Eerder was bekend geworden dat vier B-52 bommenwerpers waren opgestegen van het eiland Guam in de Stille Oceaan. Moore zei dat tot de aanvallen was bevolen “als waarschuwing aan Irak om zich te houden aan de vereisten die in resoluties van de Verenigde Naties zijn opgesomd.” Hem was niets bekend over een Iraakse militaire reactie.

Volgens een Iraakse regeringsfunctionaris zijn bij de aanval “talrijke burgerslachtoffers gevallen”, en is de schade aan militaire installaties niet noemenswaardig. De Iraakse televisie sprak van “laffe agressie”.

President Clintons woordvoerder McCurry zei gisteren dat de Amerikanen bewijs hadden dat de Iraakse troepen, die in het weekeinde op verzoek van de Koerdische Democratische Partij (KDP) de Koerdische stad Arbil innamen, sindsdien nog dieper de zogenoemde uitzonderingszone waren binnengetrokken. Bagdad kondigde zondag aan dat zijn troepen zich zouden terugtrekken uit de uitzonderingszone ten noorden van de 36ste breedtegraad, die in 1991 door de geallieerden werd ingesteld om de Koerdische bevolking te beschermen tegen het bewind van Saddam Hussein. Functionarissen van de Verenigde Naties in Arbil bevestigden gisteren dat de Iraakse troepen de stad hadden verlaten en dat de KDP de stad nu beheerste. Volgens hen lagen de Irakezen toen 5 tot 10 kilomter buiten de stad.

Pag.5: 'Saddam moet weten dat hij voor zulk gedrag moet betalen'

De Amerikaanse regering beschouwt de bezetting van Arbil als een schending van VN-resolutie 688, die Bagdad verbiedt de Koerdische minderheid te onderdrukken. “Het is in ons belang om Saddam Hussein duidelijk te maken dat hij voor dit soort gedrag, dat niet te rechtvaardigen gedrag is, een prijs moet betalen”, aldus McCurry. Hij zei ook dat de VS “reden hebben om te geloven” dat Iraakse troepen betrokken waren bij executies van leiders van een Koerdische factie in Arbil die tegen Bagdad gekant is.

Het gaat daarbij om de Patriottische Unie van Koerdistan (PUK), die gisteren betwistte dat de Iraakse troepen Arbil hadden ontruimd en massale executies in de straten van de stad meldde. VN-functionarissen meldden daarvan geen getuige te zijn geweest. Westerse journalisten werden door de KDP buiten de stad tegengehouden.

President Clinton overlegde gisteren met bondgenoten en leden van zijn eigen veiligheidsstaf. Onmiddellijk na een toespraak op een campagnebijeenkomst in De Pere, in Wisconsin, begaf hij zich naar een stacaravan om telefonisch te overleggen over een mogelijk optreden tegen Irak met de Franse president Chirac. Volgens McCurry wilden de Verenigde Staten bij acties tegen Irak samenwerken met de bondgenoten, “in het bijzonder de regering van Groot-Brittannië”.

De Israelische premier, Benjamin Netanyahu, meende vanochtend dat de Amerikaanse actie tegen Irak niet zal leiden tot een escalatie waardoor Israel zou kunnen worden bedreigd. “De militaire operatie tegen Irak vormt geen gevaar voor Israel”, aldus Netanyahu tegenover journalisten na een gesprek met de Amerikaanse ambassadeur in Israel, Martin Indyk. Deze had Netanyahu op de hoogte gesteld van de Amerikaanse militaire operatie. Tijdens de Golfoorlog van 1991 heeft Irak 39 Scudraketten op de joodse staat afgeschoten. Inmiddels heeft de VN-commissie die toeziet op de ontmanteling van de Iraakse massa-vernietigingswapens, Irak ten minste grotendeels van zijn Scudarsenaal ontdaan. (Reuter, AP, AFP)