Kruisraketten al jarenlang een favoriet wapen in VS

De kruisraketten die vanochtend luchtafweer-batterijen en radar-installaties in Irak troffen, zijn al jarenlang een favoriet wapen van de strijdkrachten van de Verenigde Staten. Tijdens de Golfoorlog in 1991 doorkruisten in totaal bijna 300 Tomahawks het zwaar verdedigde Iraakse luchtruim en vernietigden hun doelen.

Begin 1993 vuurden Amerikaanse oorlogsbodems in de Golf kruisraketten af op militaire installaties bij de Iraakse hoofdstad Bagdad als represaille voor Iraakse schendingen van VN-resoluties. En krap een half jaar later legden Tomahawks, als vergelding voor een complot om de voormalige Amerikaanse president Bush bij een bezoek aan Koeweit te vermoorden, een vleugel van het hoofdkwartier van de Iraakse geheime dienst in de as. Ook in het voormalige Joegoslavië werden kruisraketten ingezet: in september vorig jaar schakelden ze Bosnisch-Servische radarposten uit in de buurt van Banja Luka.

Het succes van deze geleide wapens is terug te voeren op hun grote nauwkeurigheid, het grote bereik en hun relatieve onkwetsbaarheid. En deze eigenschappen zijn sinds de Golfoorlog door een moderniseringsprogramma nog aanzienlijk toegenomen. De Tomahawks maken nu gebruik van het satellietnavigatie-systeem GPS - Global Positioning System. De vanochtend afgeschoten Tomahawks maken wel net als hun voorgangers gebruik van een 'terreinvolgradar' die de contouren van het landschap volgt. Het geleidingssysteem van de Tomahawk vergelijkt het reliëf van het landschap met een elektronische driedimensionale kaart in het geheugen. Amerikaanse radar-satellieten hebben praktisch het gehele aardoppervlak op die manier in kaart gebracht. Een routeplan hoeft alleen maar in het geheugen van de kruisraketten te worden ingevoerd. In de Golfoorlog raakten nog geen zeven op de tien kruisraketten de aangewezen doelen, nu zijn dat er al meer dan acht. Bij een kostprijs van 2 miljoen gulden per raket scheelt dat dus aanzienlijk.

Er zijn in totaal meer dan tien kruisraket-versies. Twee daarvan hebben een enkele, zware springkop, een ander type kan honderden kleinere bommetjes over een groot oppervlak uitstrooien, nog een andere versie kan een kortsluiting veroorzakend web van koolstofdraden over bijvoorbeeld een elektriciteitscentrale leggen en weer een ander uitvoering kan een elektromagnetische puls teweeg brengen, die elektronische circuits doet doorbranden. Ook is er een kruisraket die fungeert als een lokeend, een decoy, die dezelfde elektronische signatuur heeft als bijvoorbeeld een echte B-52 bommenwerper.

De kruisraket zal nog lange tijd een belangrijk machtsinstrument blijven van de VS. Het aantal oorlogsbodems dat met de Tomahawks kan worden uitgerust zal alleen nog maar toenemen.

Hoewel de aanval van vanochtend een volledige reprise lijkt van het inmiddels beproefde concept, is dit maar deels het geval. Vorige keren werden Tomahawks uitsluitend afgevuurd vanaf oorlogsschepen en onderzeeboten. Ook nu vuurden de Amerikaanse geleide wapen-kruiser USS Shiloh van de Ticonderoga-klasse en de geleide wapen-destroyer USS LaBoon van de Arleigh Burke-klasse 14 BGM-109 Tomahawk Land Attack Missiles, TLAM's, met conventionele lading af, maar ook lanceerden twee B-52H bommenwerpers voor de lange afstand 13 AGM-86-C's kruisraketten. Slechts eenmaal eerder vond zo'n aanval plaats: het openingsschot van de Golfoorlog werd gegeven door zeven B-52's die in totaal 35 van de ALCM's - voor: Air-Launched Cruise Missile - af op belangrijke doelen in het noorden van Irak. Deze aanval was met geheimzinnigheid omgeven en kwam ook pas lang na de overgave van Irak in de openbaarheid.

Waarom de VS nu wéér hebben gekozen voor een aanval met ALCM's is lastig te verklaren. De uit bommenwerpers gelanceerde kruisraketten hebben dezelfde specificaties als de Tomahawks die van schepen wordt afgevuurd. Zo hebben ze allemaal een bereik van bijna 2.000 kilometer. Ook is er wat betreft het verrassingseffect geen groot verschil. Een mogelijke verklaring is dat het kleine Amerikaanse smaldeel in de Golf zijn voorraad kruisraketten wil sparen voor het geval vervolgaanvallen nodig mochten zijn. Daarnaast gaat er, juist omdat dit maar één keer eerder is voorgevallen, van een aanval met de B-52's een grote intimiderende werking uit.

    • Menno Steketee