Kairo in tweestrijd over economische top

TEL AVIV, 3 SEPT. De Egyptische regering wordt verscheurd door twee tegenstrijdige belangen. Enerzijds wil zij zich politiek manifesteren als de belangrijkste steunpilaar in de regio van de Palestijnse president Yasser Arafat. Anderzijds wil zij op economisch niveau niet teveel inleveren om deze steun waar te maken. Dat bleek gisteren uit diverse uitspraken van de Egyptische ambassadeur in Tel Aviv, Mohamed Bassiouny.

Gisterochtend zei hij dat zijn regering Israel maximaal drie weken de tijd geeft om met de PLO tot overeenstemming te komen over de uitstaande conflicten. Als de uitvoering van vijf punten die tussen Israel en de PLO overeen waren gekomen dan nog steeds is geblokkeerd, gaat de in november in Kairo geplande economische topconferentie voor het Midden-Oosten niet door.

Bassiouny somde de vijf punten op:

- de Israelische militairen moeten zich uit 80 procent van de stad Hebron terugtrekken;

- er moeten verdere Israelische terugtrekkingen worden afgesproken uit dát bezet gebied dat nu nog geheel onder Israelisch bestuur staat

- conform de afspraken van het Tweede Oslo-akkoord van vorig jaar;

- er moet een vrije doorgang voor de Palestijnen worden gecreëerd tussen de Gazastrook en de Westelijke Jordaanoever;

- de Palestijnse politieke gevangenen, met name de vrouwen, moeten worden vrijgelaten;

- de afgrendeling ('closure') van de Palestijnse gebieden door Israel moet worden verlicht. Maar gisteravond zei Bassiouny dat er geen sprake was geweest van een ultimatum. “Dat heb ik niet zo bedoeld en de journalisten moeten mij niet goed hebben begrepen (...) Precies zoals Egypte niet bedreigd wil worden of onder druk wil worden gezet, zullen wij dat niet doen tegen Israel.”

Eerder op de dag had het kantoor van Israels premier Netanyahu furieus gereageerd op Bassiouny's uitspraken en deze geklassificeerd als “een ongelukkige dreiging die alleen de spanningen in de regio kunnen opvoeren”.

Bassiouny, die al meer dan 15 jaar zijn land in Tel Aviv vertegenwoordigt en het Palestijns-Israelische dossier als geen ander kent, herhaalde in feite wat zijn baas Amr Moussa, de Egyptische minister van Buitenlandse zaken, zondag had gezegd - met dien verstande dat Bassiouny specificeerde wat Amr Moussa vaag had gelaten.

Volgens de ambassadeur moet de economische topconferentie in Kairo worden beschouwd als de vrucht en het resultaat van vrede. “Hoe kunnen we economische vooruitgang boeken, als er geen vooruitgang is op het gebied van de vrede? De Palestijnse bevolking moet de vruchten smaken van de vrede - zowel op economisch als op politiek gebied (...) Wij vragen geen nieuwe dingen. Wij vragen om de uitvoering van zaken die al zijn afgesproken. Voor 1 oktober moeten we dat weten. Dat is de uiterste datum voor de voorbereiding van de economische conferentie, drie weken van nu. Wij willen dat die conferentie zich afspeelt in een goede atmosfeer, een atmosfeer van vrede. Als er een sfeer van vijandschap is, komen de mensen eenvoudigweg niet .” Op de vraag of Israel aan álle vijf punten moet hebben voldaan om de economische top te laten doorgaan, zei Bassiouny: “De uitvoering vergt tijd. Ik wil Netanyjahu niet in de hoek drijven. Hij is democratisch gekozen. Ik wil hem alleen maar aanmoedigen. Mijn zaak is het een alomvattende vredesregeling te bereiken. En het Egyptische volk speelt daarbij een belangrijke rol. Ik begrijp dat sommige van die vijf punten tijd vergen, zoals de hergroepering. Er moet een tijdschema komen. Het allerbelangrijkste is om datgene uit te voeren wat is overeengekomen - en dan volgens een tijdschema. Dan komt er een economische top.”

Voor de Egyptische regering is, aldus de ambassadeur, de tijd van de mooie woorden voorbij. “Het gaat ons nu om de feiten. Egypte speelt een heel belangrijke rol in de regio. En als Egypte nee zegt, dan is het nee. Als Amr Mussa tegen de Arabische ministers van Buitenlandse Zaken die in september bijeenkomen, zegt dat iemand niet serieus is, dan is dat heel gevaarlijk.” “President Mubarak”, zo vervolgde hij, “heeft tegen Netanyjahu gezegd: Luister, ik kan je helpen. Maar dan moet je ons helpen door zelf iets te doen. Bassiouny noemde het bezoek een paar dagen geleden van David Levy, Israels minister van Buitenlandse zaken, aan Kairo een goed bezoek. “We hebben hem in alle duidelijkheid en openheid verteld dat de afspraken moeten worden nagekomen. Levy vertegenwoordigt wijsheid binnen deze regering. Hij is, vergeleken met zijn collega's, een gematigd man. Het was een zinvolle ontmoeting. Wij hebben hem de boodschap meegegeven dat wij op uitvoering staan van hetgeen is overeengekomen. We willen een tijdschema. Er is niets serieus voordat de vijf nog uitstaande punten worden uitgevoerd.”

Intussen gaan in Kairo de voorbereidingen voor de economische conferentie gewoon door. Voor Egypte is die conferentie van minstens even groot belang als voor Israel, omdat de regering van premier Kamal Ganzouri, die sinds januari aan de macht is, aan het internationale bedrijfsleven wil laten zien dat haar programma van economische liberalisatie en privatisering goed op gang is. Dat kan de buitenlandse investeringen in Egypte een grote impuls geven.