Gaudeamus Muziekweek begonnen met veel tumult

Concert: Gaudeamus Muziekweek. Doelenensemble o.l.v. Lucas Vis. Gehoord: 2/9 Beurs van Berlage, Amsterdam.

De sopraan Ingrid Kappelle rende maandagavond schreeuwend door de AGA-zaal, waarna acteur Fred van der Hilst de verschrikkingen van de elektrische stoel beschreef. Zo fungeerde horrorcomponist Edward Top als een soort van slang, die de luisteraars als angstige haasjes biologeerde. En zo begon in de Amsterdamse Beurs van Berlage de Gaudeamus Muziekweek 1996 beklemmend hysterisch, want ook de overige genomineerden stapelden extase op extase.

De NPS brengt in samenwerking met de VPRO op de maandagen 9, 16 en 30 september verslag uit vanaf acht uur tot middernacht. Een bijzonderheid is dat de 35ste Kirill Kondrashin-dirigentencursus zorgt voor een optreden door het Radio Kamer Orkest, vrijdag in Paradiso.

Al die extase-aanvallen op de openingsdag vielen in het kader van het nieuwe project Het Eerste Doel in een samenwerking van Gaudeamus, Donemus en het Doelenensemble teneinde jonge componisten een kans te geven. De in Nederland studerende 30-jarige Azerbeidjaanse componist Petros Ovsepyan opende het concert met een strijkkwartet waar ik moeilijk vat op kon krijgen. Dat flageoletten het decor vormden voor een geheimzinnige fantasiewereld was eigenlijk alles wat duidelijk werd.

Naar de bedoelingen van de 24-jarige Edward Top, zeker de meest ambitieuze gehoord (en gezien!) zijn compositie The overwhelming blankness of the ultimately meaninglessness of tragedy voor sopraan, acteur en twee ensembles hoefde men in ieder geval niet te gissen. Teksten van Borges en Paz die een visioen van sterven bieden gelardeerd met een sprankje hoop worden ondersteund door het eerste ensemble dat is samengesteld uit zachte blazers en strijkers, fraai en vindingrijk geïnstrumenteerd, totdat de stemming geheel omslaat, zoals boven omschreven.

Ook de 30-jarige Eric Verbugt in de compositie en al luisterend... voor zes blazers, vijf strijkers, piano, harp en slagwerk verliest zich in ongeremde gewelddadigheid, maar ditmaal beter gedoseerd in een effectvolle tegenstelling met verinnerlijkte momenten. Beter dan Tops compositie, maar minder extreem en gek en daardoor wat mij betreft toch niet zo fascinerend.

Composities van Kim Bowman (in een intrigerende tegenstelling van flexibiliteit en strakke pulsering), Caroline Berkenbosch (een quasi hypnotische soort van berendans) en Calliope Tsoupaki (een wérkelijk hypnotische Echoing Purple met een vlammende vioolsolo van Frank de Groot) waren aan het programma toegevoegd. Meende ik in de glazen AGA-zaal de slagschaduw van Wolfgang Rihm te ontwaren - estheten als Ligeti en Berio lijken bij de jongeren plaats gemaakt te hebben voor de geweldige spankracht van Rihm en Schnittke - Tsoupaki's extase is er een van overwegend vrolijke aard. Hoe dit ook zij, een tumultueuzer begin van de Gaudeamusweek heb ik nog niet eerder meegemaakt.