Een feestdag

Nog maar net in Sarajevo en nu al aangesproken op straat. Niet door een man, maar door een echtpaar. Ze hadden even daarvoor naast mij aan tafel gezeten bij het kebab-eethuisje 'Kurto' in het oude centrum van de stad. Hij lang en mager met ogen lichtblauwer dan die van Paul Newman, zij donker en groot. “U bent ons opgevallen omdat u met uw handen at”, zeiden ze een beetje spottend.

Verrast en verlegen begon ik uit te leggen dat ik dat deed omdat ik niet wist hoe je Turks brood met al die worstjes ertussen moet snijden, maar ze wilden er geen woorden meer aan vuil maken. “Heeft u tijd om iets met ons te drinken”, vroegen ze. Natuurlijk heb ik tijd. Zijada en Sejfo, heten ze, ze komen oorspronkelijk uit het tegenwoordig Bosnisch-Servische Pale, zijn daar in 1992 door de Serviërs uit verdreven en wonen nu tijdelijk in Dobrinja, een buitenwijk van Sarajevo waar vroeger veel Serviërs woonden maar tegenwoordig gevluchte moslims. Hij is elektro-ingenieur, zij kleuterleidster. Ze komen rond van 400 Duitse mark per maand. Hoe? Heel langzaam opbouwen, zegt Sejfo, met zijn handen gebarend alsof hij naast elkaar twee stapeltjes neerzet. Iets uitgeven, dan weer sparen. Vandaag bijvoorbeeld, heeft zijn werkgever hem 20 mark extra gegeven. “Dus” - hij pakt een lang wit pakket van de stoel - “heb ik bloemen voor haar gekocht.” Ik zie nu pas hoe mooi zij zich heeft opgemaakt. Bloemen krijgen, samen kebab eten, ik besef plotseling dat ik genodigd ben op een feestdag. “Ze straalt al de hele dag”, zegt Sejfo. Soms is hij even somber als hij vertelt over de granaatscherven in zijn been. Over zijn grote huis in Pale dat hij gedwongen afstond, hoe ze wekenlang waren ondergedoken voordat ze er weg konden komen. Al het spaargeld dat van de ene op de andere dag weg was. Maar als hij zegt: “we zijn alles kwijtgeraakt” en “we hebben geen idee of het hier ooit beter wordt”, kijkt hij er zo opgewekt bij dat het lijkt of hij het over andere mensen heeft. Hij spreekt Duits wegens zeven jaar werken in Duitsland, zij alleen wat vroeger Servo-Kroatisch maar nu 'Bosnisch' heet. Terwijl hij de vreemde taal spreekt, knikt zij instemmend. Als zij iets zegt in het Bosnisch, vertaalt hij: “Meine Frau sagt...” Zijn vrouw zegt dat ze graag snel zwanger wil worden. Sejfo is even stil. Dan zegt hij op een toon die ik in dit gesprek nog niet eerder hoorde: “Eerst maar zien dat we ons huis behouden, en ons werk”. Zij knikt.