Aanstekelijke verhalen over moderne kunst

Beeldenstorm, Ned.1, 23.37u.

Beeldenstorm is een nieuwe serie korte, wekelijkse kunstprogramma's van de AVRO, gepresenteerd door Henk van Os. Vergeleken met Museumschatten, het vorige programma van Van Os waarvan de VARA niet minder dan 160 afleveringen uitzond, is behalve de omroep ook de opzet enigszins veranderd.

Door zijn vertrek als directeur van het Rijksmuseum - Van Os is per 1 december benoemd tot ('super')hoogleraar Kunst & Samenleving aan de Universiteit van Amsterdam - staat de verzameling van dit museum niet langer centraal. Ook kunst uit andere Nederlandse musea komt nu aan bod. En van de eerste zeventien uitzendingen gaan er vijf over kunst uit de twintigste eeuw.

Van Os is een aanstekelijk verteller, maar hij voelt zich duidelijk meer op zijn gemak bij middeleeuwse reliekhouders of een schilderij van Jan Steen dan bij de voortbrengselen van hedendaagse kunstenaars. Over oude kunst spreekt hij met liefde en kennis van zaken, bij een caravan van 'klusjes-kunstenaar' Joep van Lieshout speelt hij graag de verontwaardigde museumbezoeker. 'Wie heeft dit verschrikkelijke ding hier neergepleurd?' roept hij vertwijfeld uit in de beeldentuin van het Kröller-Müllermuseum. Van Lieshouts mobilhome heeft volgens hem 'een kleurigheid waar je niet goed van wordt'. Toch adviseert hij de toeschouwer (en zichzelf?) om eerst eens rustig te kijken alvorens een oordeel te vellen.

De blik waarmee Van Os nieuwe èn oude kunstwerken onderzoekt, wordt ondersteund door zorgvuldig gefilmde detailopnames. Zo zie je in het eerste programma van dichtbij hoe mooi en geraffineerd gemaakt een doek met messnedes van Lucio Fontana eigenlijk is.

Met autoriteit en allure zegt Van Os, ook over oude kunst, soms tamelijk banale dingen. Hij durft hardop te zeggen wat veel mensen denken als ze in een museum rondlopen. Deze formule heeft succes: mede dankzij Museumschatten steeg het percentage Nederlandse bezoekers van het Rijksmuseum de afgelopen jaren van twintig tot bijna vijftig procent. Of dit met de hedendaagse kunst ook zal lukken, is de vraag. De subtiele balans tussen populisme en ter zake kundig commentaar heeft Van Os nog niet altijd gevonden. Maar zijn onbevangen, humoristische benadering is, vergeleken met de zwaarwichtige wolligheid waarmee moderne kunst veelal wordt aangeprezen, in ieder geval een verademing.