Waar bemoeit Helgers zich mee?

Aan het Haagse Binnenhof worden geen functioneringsgesprekken gevoerd. Wel 'bijpraatgesprekken', 'afstemmingsgesprekken', of 'oriëntatiegesprekken', maar geen functioneringsgesprekken, en al helemaal geen beoordelingsgesprekken. “Dat suggereert een hiërarchie tussen Tweede-Kamerleden die niet bestaat”, zegt Roger van Boxtel, secretaris van de D66-fractie.

Toch is de vraag wat er de voorbije maanden dan gebeurde. Kamerleden van CDA, PvdA, en D66 werden bij hun respectievelijke fractiebesturen geroepen om daar over, jawel, hun functioneren te praten. Hoe staat het met je portefeuille? Wat vind je van de politieke koers van de partij? Heb je hulp nodig in de omgang met de pers? Alleen de liberalen van de VVD moeten niets hebben van zo'n vragenvuur. “Het Tweede Kamerlidmaatschap is toch geen dienstverband?”, reageert een verbaasde woordvoerder aldaar.

De omzichtigheid waarmee over het fenomeen 'functioneringsgesprek' wordt gesproken, spruit voort uit de staatsrechtelijke gevoeligheden tussen fractie en volksvertegenwoordiger. 'De leden stemmen zonder last' schrijft de grondwet over de parlementariër. Onderonsjes als hierboven kunnen dan al snel als een inbreuk op deze vrijheid worden gezien. Daar komen in het geval van de liberalen nog eens politieke gevoeligheden bij. De 'bijpraatgesprekken' zoals ze bij D66 heten, worden al snel als gevaar voor de 'vrijheid, blijheid'-filosofie ervaren. Van Boxtel beklemtoont dan ook het informele karakter van de gesprekken: “Geen dossiers, geen politbureau”.

De PvdA en het CDA hebben van al deze taboes het minst last. Sociaal-democraten durven als enigen het woord functioneringsgesprek in de mond te nemen zonder de andere kant op de kijken. Ze vergelijken het fenomeen met het bedrijfsleven waar “zulke dingen toch ook doodnormaal zijn?”. Bij de gesprekken zijn fractievoorzitter Jacques Wallage, vice-voorzitser Karin Adelmund en -secretaris Jan van Zijl aanwezig, maar ook Kamerlid en vice-partijvoorzitter Ruud Vreeman. De aanwezigheid van de partijfunctionaris wordt niet gezien als inbreuk op de parlementaire vrijheid. “De partij gaat nu eenmaal over de kandidaatstelling”, aldus een woordvoerder.

Het CDA maakt verreweg het meeste werk van de 'oriënteringsgesprekken'. Daar komen deze weken Kamerleden niet alleen bij fractievoorzitter Enneüs Heerma op de koffie, maar in een aparte ronde ook bij partijvoorzitter Hans Helgers. Die vraagt in gesprekken van soms meer dan twee uur de parlementariër het hemd van het lijf, ook over dingen waarvan fractieleden denken: 'waar bemoeit hij zich mee'? Helgers' vraag hoe het CDA-Kamerlid denkt over het funktioneren van het fractiebestuur (en dus ook van Heerma), wordt door diverse parlementariërs dan ook niet beantwoord. 'Dat vertellen we Enneüs zelf wel'.