VS dreigen met repercussies; Leger Irak trekt zich terug uit Arbil

SALAHUDDIN/ BAGDAD, 2 SEPT. Het Iraakse leger heeft zich vanochtend teruggetrokken uit de Koerdische stad Arbil die het zaterdag op verzoek van een Koerdische groepering had bezet. Dat melden functionarissen van de Verenigde Naties ter plaatse.

De Amerikaanse regering heeft gisteren gewaarschuwd dat het Iraakse militaire offensief in het noorden van Irak, met volgens Washington 30.000 tot 40.000 man, niet onbeantwoord zal blijven en dat zij daartoe met bondgenoten in contact staat. Overwogen zou worden zich daarbij te baseren op resolutie 688 van de Veiligheidsraad van de VN, die eist dat Irak zijn minderheden correct behandelt.

In reactie op Iraakse aankondigingen van een terugtrekking reageerde Washington in eerste instantie sceptisch, met de mededeling dat niet de woorden maar de daden van de Irakezen tellen. President Clinton gaf zaterdag opdracht de Amerikaanse troepen in de regio, 23.000 man sterk, in verhoogde staat van paraatheid te brengen en hun versterkingen te sturen.

Gisteravond trof het Pentagon voorbereidingen om 34 extra gevechtsvliegtuigen en 1.000 man ondersteunend personeel van verschillende bases in de Verenigde Staten naar Jordanië te sturen. Zaterdag al waren vier B-52 bommenwerpers vertrokken naar Guam, het Amerikaanse eiland in het westen van de Stille Oceaan.

De secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Boutros Boutros Ghali, stelde gisteren uitvoering van de olie-voor-voedsel-overeenkomst uit in verband met de veiligheidssituatie. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties stemde in mei in met een gedeeltelijke opheffing van het handelsembargo tegen Irak: het land zou in twee periodes van negentig dagen voor een miljard dollar aan olie mogen verkopen, om het geld vervolgens onder toezicht van de VN te besteden aan voedsel en medicamenten. Deze maand zou de afspraak eindelijk ten uitvoer gelegd worden.

In Singapore steeg de prijs van ruwe olie vannacht scherp, nadat bekend werd dat de Verenigde Naties de toestemming hebben opgeschort aan Irak om een deel van zijn olie te verkopen. Op de oliemarkt was gerekend op een tijdelijk aanbod van Iraakse olie, dat nu dreigt weg te vallen. In Europa bleef de olieprijs vanmorgen hoog. In oktober te leveren Brent-olie noteerde vanmorgen 70 dollarcent hoger op 21,48 dollar per vat.

Ter plaatse gestationeerde wachters en andere functionarissen van de VN meldden vanochtend dat de Iraakse troepen zich samen met hun tanks en artillerie hadden teruggetrokken, zoals gisteren door vice-premier Tareq Aziz werd aangekondigd. “We kunnen geen tanks, of voertuigen of artillerie meer zien”, aldus een VN-vertegenwoordiger in Arbil. “Ze zijn ongeveer 5 kilometer weg.” Ook de Turkse minister van buitenlandse zaken, Tansu Çiller, bevestigde dat het Iraakse leger Arbil had verlaten.

Pagina 5: Toestand in Arbil is volgens VN rustig

In de stad patrouilleren nu strijders van de Koerdische Democratische Partij (KDP) van Masoud Barzani, die om de Iraakse interventie had gevraagd.

Een woordvoerder in Ankara van de Patriottische Unie van Koerdistan (PUK), de Koerdische groep die door het Iraakse leger uit Arbil is verdreven ten gunste van de KDP, zei dat de Irakezen niet waren vertrokken, maar in plaats daarvan samen met de KDP opposanten opspoorde en executeerde. Volgens de woordvoerder zijn enkele honderden Koerden gedood, en nog eens vele honderden opgepakt. Maar de VN-functionarissen konden dit niet bevestigen.

Voorlopig wordt door de VN het dodental als gevolg van de Iraakse beschietingen van Arbil en de bezetting op ongeveder 100 gesteld.

De Deense luitenant-kolonel Poul Dahl zei dat de toestand nu rustig is, “en er is geen sprake van chaos of paniek”. Volgens hem proberen de VN deze dagen de water- en stroomvoorziening voor de burgerij van Arbil te herstellen.

Kolonel Dahl zei tevens dat de andere grote Koerdische stad, Sulaymaniya, nog steeds in handen van de PUK is. PUK-leiders hadden gemeld dat de Iraakse troepen zich opmaakten ook deze stad binnen te vallen. Iran had zelfs de val van de stad gemeld.

De Iraakse militaire actie kwam twee weken na de hervatting van de gevechten tussen de KDP en de PUK, die respectievelijk door Irak en Iran worden gesteund. De KDP zegt dat zij geen andere keus had dan de hulp van Bagdad in te roepen omdat de PUK Iran bij de strijd had betrokken. Iraanse artillerie neemt volgens de KDP gebieden onder haar controle onder vuur, terwijl enkele duizenden paramilitaire revolutionaire gardisten op Iraaks Koerdisch grondgebied hun kamp zouden hebben opgeslagen. De KDP brandmerkte dit als “verraad”. Een vredesconferentie in Londen om Koerdistan met Amerikaanse bemiddeling vrede te brengen die vrijdag begon, is voorlopig afgelast. (Reuter, AP, AFP)