Paars krijgt de status van kaas

Voor de zomervakantie leek de paarse coalitie zware tijden tegemoet te gaan. De regeringscombinatie toonde tekenen van “metaalmoeheid”, vond VVD-leider Frits Bolkestein, en was toe aan een nieuw regeerakkoord. De begrotingsbesprekingen werden een “zware testcase”, voorspelde D66-voorman Hans van Mierlo. En de coalitie stond volgens sommige kranten “onder druk”, na het gedwongen afscheid van staatssecretaris Robin Linschoten.

Van alle pessimisme over paars is bij de aanvang van het nieuwe parlementaire seizoen niets over. Opnieuw gaf Bolkestein de toon aan, maar nu in omgekeerde richting en zonder duidelijke aanleiding. Al begin juli publiceerde het Belgische blad Knack een vraaggesprek waarin de liberale voorman paars de status gaf van kaas. Paars is “zeker een exportartikel”, zei Bolkestein. Het kabinet bleek namelijk niet meer moe, maar “zakelijk” en “daadkrachtig”. Bolkestein zal toch niet gedoeld hebben op het aftreden van Linschoten, het belangrijkste politieke feit van de weken daarvoor?

Ook toonde de liberale voorman zich in Knack zeer wendbaar in zijn analyse van de toekomstkansen van politieke stromingen. Anderhalf jaar eerder, ook al in België, zei Bolkestein in een toespraak geen toekomst te zien voor de sociaal-democratie. Nu blijkt de christen-democratie ineens met “structurele problemen” te kampen. “Met de christendemocraten erbij was vaagheid altijd troef”, klaagt Bolkestein bovendien. “Vaak regeerden ze onder een mist van aanvullende verduidelijkingen, opmerkingen en toonzettingen, waarvan je nooit precies wist wat die betekenden.”

Als klap op de vuurpijl van het VVD-enthousiasme over paars was daar eind vorige week het themanummer van Liberaal Reveil, gewijd aan de VVD-ministers in het kabinet. De één na de ander kwam in het VVD-blad de loftrompet steken over de samenwerking. “Hartstikke goed” (Joris Voorhoeve). “Uitstekend” (Gerrit Zalm). “Een verschrikkelijk samenhangende groep mensen” (Annemarie Jorritsma) waren maar enkele van de kwalificaties die de interviewer optekende. Eén troost voor oppositiepartij CDA: halverwege het ongelukkig afgelopen kabinet-Lubbers III waren de kabinetsleden bijna even complimenteus over de samenwerking.

Van gekwetste gevoelens over het vertrek van collega Linschoten blijkt weinig onder de vijf VVD-bewindslieden. Zalm zegt daarover: “Binnen het kabinet bestaan geen wraakgevoelens.” Bovendien heeft “de partij zich loyaal getoond en haar verlies genomen”, en meteen “een nieuwe goede vent naar voren geschoven”, namelijk staatssecretaris Frank de Grave. Zalm deed deze uitspraak overigens voordat die 'nieuwe goede vent' in een interview afstand nam van de invoering van het ministelsel, één van de belangrijkste stokpaardjes van de VVD.