Consumentenverzet tegen opheffing kantongerechten

DEN HAAG, 2 SEPT. De opheffing van de 61 kantongerechten zal leiden tot achterstanden in de rechtspraak, hogere kosten en een hogere drempel voor rechtzoekende burgers. Dat schrijven de centrale rechtskundige dienst van de FNV, de belangrijkste verenigingen voor arbeidsrechtadvocaten, de Consumentenbond en de Woonbond aan de Tweede Kamer.

Met de Kring van Kantonrechters zijn veel 'gebruikers' van de kantongerechten tegen de opheffing die minister Sorgdrager (Justitie) aan de Kamer heeft voorgesteld. De minister wil de kantongerechten laten integreren in de arrondissementsrechtbanken om de 'cliëntgerichtheid' van de rechtspleging te verbeteren. De Tweede Kamer bespreekt binnenkort de reorganisatieplannen. Morgen ontvangt de Vaste Kamercommissie voor Justitie de kantonrechters voor een overleg.

Sorgdrager vindt dat alle zaken in eerste aanleg bij één gerecht moeten worden ondergebracht. Daarmee wordt de rechtseenheid bevorderd, aldus de minister. De opheffing van de kantongerechten maakt deel uit van een grote herziening van de rechterlijke organisatie die enkele jaren geleden in gang werd gezet. Kantonrechters spreken doorgaans op relatief korte termijn recht in kleinere zaken, bijvoorbeeld op gebieden als arbeids- en huurrecht.

De kantonrechters verzetten zich nog steeds tegen de integratie van de kantongerechten in de rechtbanken, ondanks een aantal toezeggingen van minister Sorgdrager. Zij heeft de kantonrechters toegezegd de integratie, die volgend jaar moet beginnen en na vijf jaar zal zijn afgerond, nauwkeurig te volgen om mogelijke ongewenste ontwikkelingen als grotere achterstanden in de rechtspraak te voorkomen.

“Hoe denkt de minister dat te doen”, vraagt voorzitter J.A.L. Brada van de Kring van Kantonrechters zich af. “De rechtbankpresidenten krijgen straks van de minister een budget en hebben daarna de vrije hand om de reorganisatie door te voeren. De minister kan niet even bellen met de rechtbankpresident en vertellen dat het anders moet, zoals ze kan doen bij een procureur-generaal. Ze kan hooguit de financiële middelen weigeren, maar daarbij is helemaal niemand gebaat.”

De kantonrechters wijzen op hun hoge produktiviteit, de lage kosten voor het procederen en de toegankelijkheid door de geografische spreiding van de kantongerechten. De rechters zijn bang dat de efficiëntie van hun werk verdwijnt als de kantongerechten straks ondersneeuwen in de grote arrondissementsrechtbanken. De minister wil de opheffing van de kantongerechten compenseren door de opening van zogenoemde nevenzittingsplaatsen van de arrondissementsrechtbanken in kleinere plaatsen.

Het voorstel van de minister voor deze tweede fase van de herziening van de rechterlijke organisatie ontmoette vorig jaar ook al veel kritiek van de Raad van State. Die adviseerde het kabinet destijds de reorganisatieplannen “nog enige jaren” uit te stellen.

Volgens de centrale rechtskundige dienst van de FNV, die jaarlijks 14.000 zaken behandelt op het gebied van arbeidsrecht, sociale zekerheid en belastingen, verdwijnt met de kantonrechter “een type rechter met een hoge graad van specialisatie en veel oog voor de praktijk”. De FNV meent dat minister Sorgdrager een oplossing heeft bedacht zonder dat er sprake is van een probleem.

    • Rob Schoof