Verzoening

Een filmpje van een paar seconden is voldoende om het verschil te zien tussen Nederlandse en Braziliaanse voetballers. Weer of geen weer, de gezichten van Ronaldo en Leonardo zijn een vakantiekiekje. Hun jukbeenderen schuimen van speelsheid en geluk. Alsof ze naar Amsterdam zijn gekomen voor een grootse barbecue met mooie waakvuren, dames en oude gezangen. Tussen het braadworstje en het mergpijpje trappen ze een balletje. Achteloos, zoals ze waarschijnlijk op de wereld zijn gezet.

Frank de Boer lijdt aan de regen en aan de rampzaligheid weer een interland te moeten spelen. Hij denkt aan de watersnood in Limburg, aan het onweder boven Amsterdam-Noord dat zijn dochtertje uit haar slaap houdt, aan de miserabele schooltjes uit zijn jeugd en aan zijn tante die gisterenavond door een overspelige houthakker definitief werd verleid. Misschien lijdt hij ook een beetje aan Guus Hiddink die sinds Euro '96 in Engeland een rare stilte in zich draagt. De stilte van kogelgaten.

Nederland-Brazilië: metafysica versus fiësta. Zeker voor wie de kranten en tijdschriften van de laatste weken een beetje bij heeft gehouden. Met het geluid van een doodsrochel werd in de bladen gesmeekt om verzoening tussen Hiddink en Davids. Verzoening: dieper kan een mens niet gaan. Aan deze staat van genade ging vroeger een eeuw van oorlogen vooraf. De ene dag heette het dat er tussen de bondscoach en de speler al een verhelderend gesprek was geweest, een bericht later werd dan weer het perspectief van een ontmoeting aangekondigd. Uiteindelijk bleek dat Hiddink nog niet verder was gekomen dan het antwoordapparaat van Edgar Davids. Voetballer met antwoordapparaat, wil die wel in Oranje?

Hijgen naar verzoening, dat doe je in een wanhopige liefde, op een sterfbed, een enkele keer in de politiek misschien, maar toch niet in het voetbal. Straks worden er nog hoogmissen, duivelbezweringen en rituele dansen van sjamanen belegd om spelers en trainers weer tot elkaar te brengen. Waarom Hiddink en Davids niet een jaartje in een klooster op retraite sturen? Samen water en droog brood delen, daar zijn culturele misverstanden niet tegen bestand. Vragen om verzoeningstaferelen in de sport is van een groteske zwaarwichtigheid. Wat valt er te verzoenen tussen mensen die elkaar nauwelijks dulden? Een glas, een plas, een handdruk, veel verder moet de leugen van kameraadschap in dit walhalla van het egocentrisme niet gaan. Oud zeer, ach, wie is er zonder?

Wim Jonk weet als geen ander wat oud zeer is. De begenadigde Volendammer werd van de ene op de andere dag als international gepasseerd. Ook door Guus Hiddink. Toch kwam er over de lippen van de gevoelige middenvelder geen onvertogen woord. Terwijl hij best de vraag had mogen stellen waarom juist hij en bij voorbeeld niet Dennis Bergkamp in zijn eer en status werd geraakt.

Jonk heeft zich deze week vrijwel onzichtbaar bij de selectie van het Nederlands elftal gevoegd. Aan zijn rentree in Oranje is niet eens een diepzinnig gesprek laat staan een verzoening voorafgegaan. En zijn conduitestaat als voetballer is zeker niet minder dan die van Edgar Davids. Alleen, Wim Jonk is geen conflictueus mens. Hij draagt zijn lot met de quasi-achteloosheid waarmee Ronaldo voetbalt.

De enige helderheid die Wim Jonk over zichzelf schept is de touch van de bal. Nog steeds ben ik er niet achter of de PSV-er nu al dan niet een snorretje spaart. Over zijn wachten en lijden is niets bekend. Ook nu laat hij in het midden of de terugkeer in Oranje een atoom van vrolijkheid of opluchting dan wel de koorts van revanche heeft gewekt. Jonk blijft een monument van verschroeiende deemoed. Daarom hoop ik dat hij tegen Bazilië schittert en scoort. Een knal van vijfentwintig meter. En dat hij na die bal in de kruising een dansje opvoert dat niet alleen zichtbaar is voor ingewijden maar voor het hele Arena-plebs. Het moet wel een dansje van hem alleen blijven. De schoonheid van Wim Jonk is altijd geweest dat hij zich bij succes wist te onttrekken aan de knuffelwoede van het team. Geen rumoer van strelingen en handtastelijkheden aan zijn lijf.

Wim Jonk is wellicht de laatste voetballer de zich niet verliest niet in het plantaardige zoenen van de glamourboys. Ik hoop dat dat zo blijft. Een kus van Wim hoort als een kathedraal te staan. Binnenskamers, ergens in Volendam.