Griekse verkiezingen 'goedkoper, schoner'

ATHENE, 31 AUG. De vervroegde parlementsverkiezingen die op 22 september in Griekenland zullen worden gehouden, zullen goedkoper zijn dan vroeger en vooral schoner, zo heeft premier Simitis namens de regerende socialistische partij PASOK aangekondigd. De oppositionele Nieuwe Democratie (ND) heeft zich daarbij aangesloten.

Er zal niet meer worden gewerkt met honderdduizenden plastic vlaggetjes, ook niet met affiches die per dag vele malen over elkaar heen werden geplakt. De geluidsoverlast zal tot een minimum worden beperkt.

De PASOK zal slechts één massabetoging houden, op de vrijdag voor verkiezingszondag in Athene. De premier/partijleider zal wel overal in den lande verschijnen, maar à la Clinton in het kader van een “triomf-express”, per touringcar. De rest wil men op radio en vooral televisie uitvechten. De ND sluit zich hierbij aan, maar daarmee is men nog niet uit de problemen.

ND-leider Miltiades Evert heeft de wens geuit, drie maal met Simitis in debat te gaan in rechtstreekse confrontatie, met de mogelijkheid elkaar zelfs in de rede te vallen. Simitis heeft dit afgewezen. “Dat wordt een hanengevecht”, zegt hij, “waarin de werkelijke problemen des lands verloren zullen gaan.” Hij wil uitwisseling van tegengestelde gedachten onder supervisie van ervaren journalisten, naar het voorbeeld van de Verenigde Staten.

Zijn vrees voor een “hanengevecht” lijkt gegrond. Talkshows ontaarden in Griekenland al gauw in een strijd wie aan het woord kan blijven, ook nadat de een de ander in de rede heeft gevallen. De gespreksleider probeert tevergeefs wat orde in de wedijver aan te brengen, zodat er sprake is van een regelrechte kakofonie, wat ook een goed Grieks woord is. Aan de andere kant lijkt de vrees van Evert gewettigd dat een afgepaste aanpak leidt tot nieuwe monologen in plaats van de nagejaagde dialoog. Het zoeken is naar een ideale tussenoplossing, met de ideale gespreksleider (die er best is).

De vier kleine partijen komen intussen met hun eigen, begrijpelijke tegenwerpingen. Een of meer grote debatten van de twee grote partijen versterken de indruk dat er in Griekenland sprake is van polarisatie, waaraan de kleine partijen niet meer te pas komen. Een man als Andonis Samaràs, leider van de (van de ND afgescheiden) partij Politieke Lente, voert zijn verkiezingsactie tegen deze zijns inziens noodlottige opdeling en richt zijn pijlen gelijkelijk tegen PASOK en ND.

Het vernuftige kiesstelsel dat nu voor de tweede maal wordt gehanteerd is uitgedacht tijdens de rechtse regering Mitsotakis (1990-1993). Het wil verhinderen dat de partij die bijna 47 procent van de stemmen krijgt niet aan een absolute meerderheid in het parlement komt, zoals al enkele keren tevoren was gebeurd. Een partij die 41 procent krijgt kan nu gaan regeren, terwijl de partij die met 40 procent daar vlak achter komt tientallen minder zetels krijgt. Het systeem werkte voor de ND als een boemerang - het was in 1993 de PASOK die ervan profiteerde.

Het huidige stelsel begunstigt de grootste partij, is nadelig voor de tweede en begunstigt ook weer de derde partij. Vandaar dat er een kleine titanenstrijd is begonnen tussen de vier kleine partijen om de derde plaats, die momenteel door Samaràs wordt bezet.

Dimitris Tsovolàs, die met zijn Democratisch Sociale Beweging naar links is afgescheiden van de PASOK, hoopt die derde plaats deze keer in de wacht te slepen en daarmee de verrassing van deze verkiezingen te worden. Daarnaast zijn er de communisten - de enigen die ageren tegen 'Maastricht' en de alliantie van Links en Vooruitgang die de vorige keer net onder de kiesdrempel van drie procent bleef en niet in het nu ontbonden parlement was vertegenwoordigd.