Donner Memorial

Het kwam vroeger vaker voor dan nu, een rijke man die een schaaktoernooi betaalde, niet om een produkt uit zijn fabriek onder de aandacht te brengen, maar omdat hij graag naar schaken keek. Wij denken aan Prins Dadian van Mingrelië en aan Baron Kolisch. Louis Statham was een uitvinder die zich had teruggetrokken in het Amerikaanse dorp Lone Pine.

's Nachts als hij niet slapen kon schaakte hij met Japan en in de jaren zeventig organiseerde hij ieder jaar een toernooi waar de sterkste schakers ter wereld op af kwamen. Alle deelnemers moesten een duidelijk leesbaar naambordje dragen, opdat Statham kon zien wie ze waren. Toen hij in 1982 stierf dachten de schakers dat hij wel een legaat zou hebben nagelaten om het toernooi voort te zetten, maar ze vergisten zich. Als hij er zelf niet meer naar kon kijken, hoefde het toernooi ook niet meer te bestaan. Tegenwoordig organiseert de Nederlander Joop van Oosterom op vele plekken ter wereld schaaktoernooien, met geen andere reden dan dat hij er graag naar kijkt.

De weldoener die het Donner Memorial toernooi heeft bedacht, betaald en georganiseerd, deed het omdat hij van schaken houdt en bewondering had voor de schaakverhalen van Donner. Van tevoren zei hij dat hij het drie jaar zou doen en dat het toernooi daarna door een commerciële sponsor zou moeten worden overgenomen. Of dat ook zal gebeuren, weten wij niet. Het is 99 procent zeker dat het toernooi zal blijven bestaan, zegt de weldoener glimlachend. Ironische verwijzing naar Donner, die in 1971 zei dat het voor 99 procent zeker was dat hij de match tegen mij zou winnen, en achteraf verklaarde dat het maar goed was dat hij zich voorzichtig had uitgedrukt. Wij kunnen ons het leven zonder Donner Memorial nauwelijks meer voorstellen.

Iedereen vond het mooi dat Granda Zuniga, de Peruaanse fruitteler die nooit schaakopeningen schijnt te bestuderen, tenslotte met Ivantsjoek gelijk kwam en zelfs tot toernooiwinnaar werd uitgeroepen op grond van het Sonneborn-Berger systeem. In Nederland wordt nooit anders gesproken dan over het Sonnema Berenburg systeem, misschien een tip voor een nieuwe sponsor.

Het valt wel mee met die gebrekkige theoriekennis van Granda. Hij speelt de gewone openingen, kent misschien niet de allerfijnste kneepjes, maar hij weet wat in de mode is en gaat dat niet uit de weg.

Ivantsjoek won drie keer en verloor geen partij: de soevereine topschaker die zich deze keer niet al te zeer inspande. Granda won vijf partijen en verloor er twee. Hij is veel kwetsbaarder dan Ivantsjoek. Iemand die slechts vier van de elf partijen remise maakt is natuurlijk wel de lieveling van het publiek.

Het werd een spannende laatste ronde, die nog spannender had kunnen zijn als Timman en Ivantsjoek er niet op het hoogtepunt van de strijd plotseling mee waren opgehouden. Het zou eigenlijk verboden moeten zijn om op zo'n moment remise aan te bieden, zei Timman na afloop. Hij had er een beetje spijt van dat hij op het remisevoorstel van Ivantsjoek was ingegaan. Het zou verboden moeten zijn om zo'n aanbod aan te nemen, zei een ander streng. Het zou verboden moeten zijn om een laatste ronde om elf uur te beginnen, zuchtte Timman, en daar konden we ons allemaal in vinden.

Wit Timman-zwart Ivantsjoek

1. d2-d4 Pg8-f6 2. c2-c4 e7-e6 3. Pg1-f3 b7-b6 4. a2-a3 Lc8-a6 5. Dd1-c2 La6-b7 6. Pb1-c3 c7-c5 7. e2-e4 c5xd4 8. Pf3xd4 d7-d6 9. Lf1-e2 Lf8-e7 10. Lc1-e3 a7-a6 11. 0-0 0-0 12. Tf1-d1 Pb8-d7 13. f2-f3 Ta8-c8 14. Dc2-b3 Kg8-h8 Het begin van een plan dat door Fischer werd geïntroduceerd in een partij tegen Andersson. Fischer had toen wit en het was een heel andere opening, maar het gaat om het idee. Zwart speelt Tg8, Pe5 en g7-g5-g4, waarmee wits punt e4 ondermijnd wordt. Een ambitieus en gevaarlijk plan, ook voor de uitvoerder zelf, want hij neemt veel hooi op de vork. 15. a3-a4 Dd8-c7 16. Ta1-c1 Tf8-g8 17. Db3-c2 g7-g5 18. b2-b4 Pd7-e5 19. Dc2-b1 Dc7-b8 20. Db1-b3 Db8-a8 21. a4-a5 b6xa5 22. Pc3-a4 Pe5-d7 23. c4-c5 g5-g4 24. c5xd6 Ta8xc1 25. Le3xc1 Le7-d8

En hier werd opeens remise overeen gekomen. De zaak is heel onduidelijk, maar op het eerste gezicht ziet 26. Pc5 er goed uit voor wit en op het tweede en derde gezicht bleef dat zo.

Hierna wist Granda dat hij Ivantsjoek in zou kunnen halen door van Van Wely te winnen. Hij had steeds iets beter gestaan. Vlak voor de eerste tijdcontrole verscherpte de strijd zich.

38. Pd3xe5 Pd4-c2 39. d5-d6 Ta8-a1 40. Dd1xa1 Pc2xa1 Tijdcontrole gehaald. Over zijn volgende twee zetten dacht Granda drie kwartier na. Begrijpelijk, de stelling is bijzonder ingewikkeld. 41. Te1xa1 h7-h5 42. Le7xf6 Fout volgens Van Wely, die achteraf aangaf dat wit met 42. Ta8+ Kh7 43. Lxf6 Lxf6 44. d7 had kunnen winnen. 42...Lg7xf6 43. Pc3-d5 Db6-b2 44. Ta1-a8+ Kh8-g7 45. Pd5xf6 Db2xe5 46. Pf6-e8+ Kg7-h6 Volgens Van Wely had hij 46. Kh7 moeten doen. Het verschil blijkt straks. 47. d6xc7 De5-e1+ Hier lijkt mij 47...h4 nog een goede remisekans. 48. Kg1-h2 De1xf2 49. Pe8-d6 Lf5-e6 Zwart zou hier en een paar zetten later graag h4 spelen, maar met de koning op h6 heeft het geen zin wegens Th8+ 50. c7-c8D Le6xc8 51. Ta8xc8 g6-g5 Wanhoop. Als hij toestaat dat wit de stelling met Pe4 en h3-h4 vastlegt, staat zwart ook verloren. 52. Pd6-e4 Df2-b6 53. Tc8-h8+ Kh6-g6 54. Th8-g8+ Kg6-h6 55. Tg8xg5 h5-h4 56. g3xh4 Nu wint wit makkelijk, hij moet alleen oppassen dat hij zwart niet pat zet. 56...Db6-c7+ 57. Pe4-g3 Dc7-f4 58. Tg5-g4 Df4-e5 59. h4-h5 Kh6-h7 60. h3-h4 Kh7-h8 61. Kh2-h3 De5-e6 62. Lg2-e4 De6-c8 63. Le4-f5 Dc8-c1 Laatste hoop: er dreigt 64...Dh1+ en pat. 64. Tg4-g6 Dc1-e3 65. h5-h6 De3-c3 66. h6-h7 Zwart gaf op.

Schaken op het Spui en in de Harmonie

Op het Spui in Amsterdam wordt morgen weer het jaarlijkse schaakfestival gehouden. Simultaanséances, snelschaakwedstrijden en de blindsimultaan, die deze keer gegeven wordt door de Bosnische grootmeester Predrag Nikolic. Voor de gewone simultaans kan men zich morgenochtend vanaf 10 uur opgeven op het Spui.

Schaakliefhebbers uit Groningen en omstreken kunnen vanmiddag en morgenmiddag nog in het Harmoniegebouw kijken naar het Staunton Gambiettoernooi. Dit jaar zijn alle nog levende deelnemers van het geweldige Stauntontoernooi van 1946 uitgenodigd. Ze zijn allen gekomen, de zeven overlevende helden van 1946, onder wie Smislov, Szabo en Najdorf.

    • Hans Ree