XTC-zaak is proef in Singapore

Maandag begint in Singapore het proces tegen de Nederlander Ton A., die in juni met 2.238 xtc-pillen op zak werd aangehouden op de luchthaven. Eerder deze maand zeiden de Singaporese autoriteiten strenger op te zullen treden in xtc-zaken.

SINGAPORE, 30 AUG. De rechtszaak tegen de Nederlandse Ton A., die ervan wordt verdacht een groot aantal xtc-pillen Singapore te hebben binnengesmokkeld, moet volgens juridische deskundigen gezien worden als een 'voorbeeldzaak.' De Nederlander werd op 9 juni aangehouden op de Singaporese luchthaven Changi met meer dan tweeduizend xtc-pillen op zak. Indien hij wordt veroordeeld hangt hem een zware celstraf boven het hoofd. De straf moet als afschrikwekkend voorbeeld dienen om andere xtc-handelaren af te schrikken.

De Singaporese rechter Richard Magnus, die eind vorig jaar beurshandelaar Nick Leeson veroordeelde tot een gevangenisstraf van zeseneenhalf jaar, maakte twee weken geleden bekend dat de rechtbank in Singapore strenger zal optreden tegen de drug ecstasy (xtc). “Zelfs mensen die voor het eerst xtc hebben gebruikt, en door de autoriteiten zijn betrapt, kunnen van nu af aan rekenen op een gevangenisstraf”, zei de rechter.

Een dag later al werd de waarschuwing bewaarheid. Bij een inval in de nachtclub 'Cabana' pakte de politie vijftig mensen op, op verdenking van xtc-gebruik. Een urine-test wees uit dat 31 van hen, onder wie twee zestienjarige meisjes, de 'dansdrug' hadden geslikt. De meesten kregen een dag later al een gevangenisstraf van een maand opgelegd.

Singapore voert al jaren een felle strijd tegen drugs. Op het bezit van vijftien gram heroïne staat zelfs de doodstraf. XTC-bezitters of -gebruikers ontlopen de strop voorlopig nog, maar de straffen die ze krijgen, worden steeds zwaarder. A. kan nu maximaal 30 jaar gevangenisstraf en vijftien stokslagen tegemoet zien. De minimum straf is vijf jaar cel en vijf stokslagen.

“In tegenstelling tot heroïne en cannabis, is xtc in tabletvorm verkrijgbaar. Daardoor is het makkelijker te vervoeren, te consumeren en te verhandelen”, verklaart Marilyn See Byeow Leng de snelle stijging in populariteit van de drug in Singapore. See is plaatsvervangend openbaar aanklager en voerde in die hoedanigheid de afgelopen weken een aantal zaken tegen xtc-gebruikers in Singapore. “We moeten niet onderschatten welke fysieke schade de drug xtc kan aanrichten bij gebruikers. De jeugd wordt het grootste slachtoffer. XTC zou, als er niets gebeurt, op termijn serieuze sociale en economische implicaties kunnen hebben voor de Singaporese samenleving”, meent See.

In het licht van deze Singaporese visie moet Ton A.'s advocaat Suppiah wonderen verrichten wil hij de 48-jarige Nederlander vrij pleiten. Tegen Ton A., die inmiddels anderhalve maand vast zit in de Queenstown Remand Prison, lopen twee aanklachten voor twee verschillende soorten xtc-pillen die hij bij zich droeg. De Hagenaar, die in Nederland werkte als rij-instructeur en gold als een frequent bezoeker van casino's, heeft vanaf het moment dat hij werd aangehouden beweerd dat hij niet wist dat hij xtc-pillen bij zich droeg. De pillen werden in de zakken van zijn jasje gevonden, verstopt in zeven 'gesealde' pakjes Caballero Filter. Volgens Ton A. betrof het medicijnen die hij van een vriend had gekregen om ze af te leveren bij familie in Indonesië.

In zijn verdediging zal de Nederlander deze lezing ongetwijfeld handhaven. Maar de openbare aanklager wil meer weten. Waarom bijvoorbeeld stapte Ton A. uit in Singapore terwijl hij in Nederland een KLM-retourticket had gekocht Amsterdam-Bali? De Nederlander heeft tot nu toe beweerd dat hij naar een zuster in Surabaya wilde en om die reden bij de transferbalie van Garuda Airlines een enkele reis naar deze stad in het noordoosten van Java kocht op het vliegveld van Singapore. A. had alleen handbagage bij zich en meldde bij het verlaten van het KLM-toestel in Singapore tegen een stewardess: “Ik vlieg het laatste stukje niet meer mee.”

Hoewel A. inderdaad een zuster in Surabaya heeft wonen die net als hij van Indonesische afkomst is, meent de openbare aanklager dat een andere reden ten grondslag ligt aan deze plotselinge verandering in het reisschema. In tegenstelling tot het Balinese vliegveld in Denpasar is de controle van reizigers die uit Amsterdam Indonesië binnenkomen veel minder streng in Surabaya. Wanneer A. bewust de xtc-pillen Bali wilde binnensmokkelen, was Surabaya een veiliger plek het land binnen te komen. Vandaaruit zou hij vervolgens per boot, zoals hij ook van plan was, naar Bali kunnen reizen om daar de terugvlucht naar Amsterdam te halen.

In de aanklacht tegen A. staat dat de Nederlander de twee soorten pillen 'importeerde naar Singapore'. Verwacht wordt dat Ton A.'s advocaat Suppiah de rechter zal trachten te overtuigen dat zijn cliënt slechts een tussenstop maakte in Singapore, en dat derhalve de pillen die hij bij zich had nooit als import voor de Singaporese markt kunnen worden aangemerkt.

Suppiah noch zijn assistent Elengovan willen voor aanvang van het proces veel commentaar geven. “Alles hangt af van de bewijzen waarmee de openbare aanklager in de rechtbank komt”, zei Elengovan vanmorgen. “De pillen zijn in zijn jas gevonden, maar hij heeft nooit bekend te weten dat het om xtc-pillen ging. Het ging om 'obat' (medicijnen - red.) voor een vriend.”

In Singapore wordt met spanning uitgekeken naar de uitspraak in de zaak die naar alle waarschijnlijkheid dinsdagmiddag of woensdag zal volgen. “Als hij inderdaad schuldig wordt bevonden en dus wist dat het xtc was dat hij bij zich droeg, is het vanuit juridisch oogpunt interessant te zien of het hier om import of doorvoer van drugs ging”, zegt een Singaporese advocaat. “Bij import zouden de pillen bedoeld zijn voor de Singaporese markt, bij doorvoer voor de Indonesische markt. In dat laatste geval zou een straf licht uitvallen.”

Of deze theorie veel zal uithalen, moet worden bezien. Ton A. heeft in dat opzicht te kampen met een slecht voorbeeld. Johannes van Damme, de Nederlandse zakenman die in 1994 werd opgehangen wegens drugsmokkel, werd op 27 september 1991 ook in de transfer-hal op het Singaporese vliegveld aangehouden. Zijn koffer, waarin later 4,32 kilo heroïne werd gevonden, was toen al ingecheckt en op weg naar het Swissair-vliegtuig waarmee Van Damme naar Europa zou vliegen. Van Damme had dus helemaal niets op zak en de later gevonden drugs vielen niet onder 'import' maar werden als 'doorvoer' gezien. Van Damme kreeg daarvoor de doodstraf. Zo erg zal het voor Ton. A. nooit worden, maar als hij schuldig wordt bevonden aan xtc-smokkel zou hij volgens de meest pessimistische verwachtingen wel eens de zwaarst gestrafte Nederlander ter wereld worden.