'Serieuze aanpassing nodig'; Kremlin steunt vredesplan Lebed nog niet

MOSKOU, 30 AUG. Na vier dagen stilzwijgen heeft het Kremlin gisteren kritisch gereageerd op Aleksandr Lebeds vredesplan voor Tsjetsjenië. Lebed is vanmorgen uit Moskou vertrokken voor verdere onderhandelingen met de rebellen, die streven naar onafhankelijkheid van de deelrepubliek.

Voor zijn vertrek zou Lebed nog een kort telefoongesprek met president Jeltsin hebben gehad, maar dit werd door Jeltsins persdienst niet bevestigd.

“Er moet nog veel aan gebeuren”, zei premier Viktor Tsjernomyrdin gisteren via zijn woordvoerder na een twee uur durende bespreking van Lebeds voorstel. De premier toonde zich tevens “buitengewoon bezorgd” over wat hij zag als “onacceptabel optreden” van Tsjetsjeense commandanten die het vredesproces “bedreigen”.

Lebed, die door president Jeltsin is belast met het oplossen van het 20 maanden durende conflict, heeft vorig weekeinde besprekingen met de rebellen over een politieke oplossing onderbroken om te overleggen met zijn opdrachtgever. Jeltsin heeft zich echter de hele week onbereikbaar gehouden op een vakantieadres. Gisteren mocht Lebed een presentatie houden voor een gezelschap dat, naar werd gezegd, op verzoek van Jeltsin bijeen was gekomen: premier Tsjernomyrdin, de minsters van Binnenlandse Zaken en Defensie, de chef van de staatsveiligheidsdienst en de voorzitters van beide kamers van het parlement.

Over het verloop van de bijeenkomst werden na afloop geen mededelingen gedaan, behalve dat was geconcludeerd dat het voorstel van Lebed nog 'serieuze aanpassing' behoeft en dat Tsjernomyrdin daarvoor “de nodige instructies” heeft gegeven. Over de inhoud van het voorstel is evenmin veel bekend. Waarnemers gaan ervan uit dat de kern een referendum over de status van Tsjetsjenië is, dat dan echter pas over vijf jaar zal worden gehouden. Daarmee zou Moskou bereiken dat Tsjetsjenië nu deel van Rusland blijft. De rebellen zouden het compromis kunnen verdedigen door te wijzen op de verwachte uitslag van het referendum en op de rol van de Russische staatskas bij de wederopbouw van de republiek.

In Grozny zelf hebben Russische en Tsjetjeense troepen inmiddels een begin gemaakt met hun gemeenschappelijke patrouilles, zoals die vorige week in het bestand tussen Lebed en rebellenleider Aslan Maschadov zijn afgesproken. Beide partijen hebben de afgelopen dagen het merendeel van hun troepen uit de hoofdstad teruggetrokken.

De uitvoering van het staakt-het-vuren ontlokte gisteren in Moskou echter ook kritiek. Premier Tsjernomyrdin toonde zich “buitengewoon bezorgd” over berichten dat de rebellen in sommige stadwijken eigen wijkbesturen aan het opzetten zouden zijn. Hij liet zich niet geruststellen door Lebed, die zei dat die besturen 'ondergronds' allang hadden bestaan.

Parlementsvoorzitter Gennadi Selezjnov zei dat “volgens mijn bronnen, de seperatisten een groot aantal strijders vermomd als burgers in de stad hebben achtergelaten”.

De gereserveerde opstelling van de Moskouse politici op de initiatieven van Lebed worden door de Russische media geïntepreteerd als pogingen om de populaire oud-generaal persoonlijk succes te onthouden. “Ruslands politieke elite is buitengewoon cynisch en meedogenloos”, schreef Aleksandr Zjilin, defensieredacteur van Moskovskije Novosti, vanmorgen. “Als Lebed erin slaagt Rusland van de Tsjetsjenië-crisis te verlossen, zal hem dat zo populair maken dat er geen twijfel meer bestaat over wie de volgende president wordt.”