China moedigt investeerders Taiwan aan

PEKING, 30 AUG. Ruim twee weken nadat Taiwan's president Lee Teng-hui het Taiwanese zakenleven opriep de investeringen in China af te remmen, heeft de Chinese president Jiang Zemin een delegatie van Taiwan's top-industrielen bezworen dat het politieke conflict tussen China en Taiwan geen obstakel voor de verdere expansie van de economische betrekkingen tussen beide zijden van de Straat van Taiwan mag zijn.

De delegatie van tachtig ondernemers onder leiding van Kao Ching-yuen (C.Y. Kao) woont een conferentie over Taiwanese investeringen bij in Peking en zal vervolgens een aantal grote steden in Noord-China bezoeken. Kao is behalve president-directeur van het voedsel-conglomeraat President Enterprises (de grootste Taiwanese investeerder in China), tevens Voorzitter van de 'Nationale Federatie van Industriëlen' van Taiwan en lid van het 31 leden tellende Centraal Staand Comité van de regerende Nationalistische Partij, Kwomintang.

President Jiang vertelde Kao verder dat de economieën van China en Taiwan complementair zijn en dat China als altijd gereed is voor directe post-, handels- en scheepvaartbetrekkingen en dat China ten allen tijde, wat er ook gebeurt de belangen van Taiwanese investeerders zal beschermen. Jiang doelde hierbij duidelijk op de militaire spanningen in maart jongstleden toen China raket-tests en grote militaire oefeningen in de wateren rondom Taiwan hield om de Taiwanese presidentsverkiezingen te beinvloeden.

Tegelijkertijd vaardigde China echter instructies aan lagere overheden uit om geen wraakacties tegen Taiwanese investeerders te ondernemen. Taiwanese zakenlieden hebben de afgelopen tien jaar naar schatting 25 miljard dollargeinvesteerd in 30.000 projecten en de indirecte handel via Hongkong bedroeg vorig jaar 28 miljard dollar.

Op 1 juli 1997 zal Hongkong van Britse kroonkolonie een Speciale Administratieve Regio van China worden en China zal dit aangrijpen om Taiwan tot directe economische betrekkingen en tevens politieke concessies te dwingen. Contacten op direct regeringsniveau tussen beide zijden zijn er nooit geweest omdat Peking vooraf erkenning van Chinese soevereiniteit over Taiwan eist en Taipei weigert dit omdat het zichzelf daarmee tot provinciale regering zou degraderen.

Om dit dilemma te ondervangen hebben de twee regeringen vier jaar geleden twee onofficiële stichtingen, de 'Straits Exchange Foundation' aan Taiwanese zijde en de Chinese 'Association for Relations Across the Taiwan Straits'. De steriele onderhandelingen tussen deze twee organisaties zijn vorig jaar door China afgebroken uit woede over het onofficiële bezoek van Taiwan's president Lee Teng-hui aan zijn oude universiteit in de Verenigde Staten. De woordvoerder van het Chinese ministerie van buitenlandse zaken Shen Guofang heeft gisteren verklaard dat China de semi-officiële besprekingen niet wil hervatten, maar alleen officiële politieke onderhandelingen wil. Daarmee geeft China te kennen dat het vanaf nu Taiwan in de politieke tang gaat nemen en daarbij optimaal gebruik gaat maken van de business-lobby.

De nieuwe ontwikkelingen betekenen dat de pogingen van president Lee Teng-hui om Taiwan's investeerders beperkingen op te leggen tot mislukken gedoemd zijn. Volgens Lee is Taiwan economisch te afhankelijk geworden van het vasteland en moet er een plafond voor de investeringen voorgeschreven worden om de politieke risico's te verminderen.

Dit debat werd eind 1994 ook gevoerd en toen was de conclusie dat restricties averechts werken omdat zij eerst Taiwan en dan pas China treffen. De productiekosten voor arbeidsintensieve industrieën in Taiwan zijn onbetaalbaar hoog geworden en drie voorheen lucratieve sectoren van Taiwan's economie, textiel, schoenen en voedingsmiddelen zijn nu geheel overgeheveld naar het vasteland.

Het belangrijkste onmiddellijke resultaat van de speech van Lee op 14 augustus was dat Taiwan's grootste industrie-groep Formosa Plastics een investering van 3.8 miljard dollar in energie-centrales in China bevroor, maar bestuursvoorzitter Y.C. Wang heeft gezegd dat hij opnieuw toestemming van de regering zal vragen als de (politieke) storm geluwd is. De 79-jarige Wang, die vaak gefêteerd is door China's topleiders, annuleerde drie jaar geleden, eveneens onder druk van de regering in Taipei een gigantisch petrochemisch project ter waarde van 7 miljard dollar in de kustprovincie Fujian. De Chinese regering heeft daaraan een zware kater overgehouden omdat het hele speciale investeringszones voor hem gebouwd had.

Nu wilde hij het goed maken door te investeren in wat China het meest nodig heeft: energie, maar de regering van Taiwan is weer tussenbeide gekomen. De verwachting is echter nu dat de investering alleen vertraagd, niet afgelast wordt. Wang kan zich geen openlijk conflict met zijn eigen regering permitteren, maar hij weet dat de toekomst van zijn multinational voor een belangrijk deel in China ligt.

Een week na de speech van Lee maakte China regels voor directe scheepvaart tussen het vasteland en Taiwan bekend, die beschreven werden als 'binnenlandse routes onder speciale administratie'. Het Taiwanese zakenleven reageerde positief, maar de regering afhoudend omdat het een verdere opvoering van de politieke druk inhoudt.

De regering in Taipei heeft de afgelopen dagen het plan voor investerings-restricties afgezwakt. De Raad voor Economische Planning en Ontwikkeling heeft bepaald dat in geval van verdere verslechtering van de betrekkingen de regering het bedrijfsleven zal helpen de investeringen naar andere regio's, met name Zuidoost-Azië te verplaatsen.

Maar volgens recente cijfers van de Chinese regering keurde zij gedurende het eerste kwartaal van dit jaar, de periode dat de politieke en militaire spanningen het hoogste waren 1.062 Taiwanese investeringsprojecten ter waarde van 1.75 miljard dollar goed, een toename van 89.4 procent ten opzichte van 1995.