Vredesoverleg hervat; Israel bang voor nieuwe intifadah

TEL AVIV, 29 AUG. De oproep van de Palestijnse leider Yasser Arafat van gisteren aan de Palestijnen vandaag een algemene staking in acht te nemen en morgen massaal bij de Al-Aqsa moskee in Jeruzalem te bidden, kan volgens Israelische militaire kringen tot een nieuwe intifadah leiden.

De stakingsoproep, uit protest tegen hervatting van de Israelische nederzettingenpolitiek, werd vanochtend op de Westelijke Jordaanoever, in de Gazastrook en in Oost-Jeruzalem algemeen gevolgd. In sommige gevallen werd naleving afgedwongen door de Palestijnse politie, die automobilisten en voetgangers maande naar huis te gaan. De staking eindigde, zoals afgesproken, na vier uur.

Tegelijk werd bekend dat de regering nieuwe plannen heeft goedgekeurd om nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever uit te breiden. Volgens de Israelische pers gaat het om twee- tot ruim drieduizend woningen. Aan de andere kant wordt vandaag nog het overleg met de Palestijnen hervat.

Hooggeplaatste militaire en veiligheidskringen in Israel zijn van oordeel dat de situatie “uiterst kritiek” is. “Er is slechts een vonkje voor nodig om het kruitvat tot ontploffing te brengen”, wordt in deze kringen gezegd.

Het Israelische leger bereidt zich voor op hervatting van de Palestijnse volksopstand. Met name de situatie in Jeruzalem en Hebron, waar Israeliërs en Palestijnen door elkaar wonen, wordt de komende dagen kritiek geacht.

De Israelische minister van buitenlandse zaken, David Levy, heeft gisteravond in een lang telefoongesprek met Arafat geprobeerd de Palestijnse leider te overreden gas terug te nemen en hem spoedige hervatting van het Israelisch-Palestijns overleg voorgesteld. Volgens de Israelische pers van vandaag zou een ontmoeting tussen premier Benjamin Netanyahu en de Palestijnse rais (leider) Yasser Arafat zelfs binnen enkele dagen kunnen plaatshebben.

Tijdens een bijeenkomst gisteren van het Palestijnse parlement in Ramallah zei Arafat dat Israel met de hervatting van de nederzettingenpolitiek en de verwoesting deze week van een Palestijns clubhuis voor invaliden in Oost-Jeruzalem “ons de oorlog heeft verklaard”. Volgens Arafat zijn de “Israeliërs gek dat ze de strijd over Jeruzalem zijn begonnen. De hervatting van de nederzettingenpolitiek is een misdaad en de situatie is daardoor kritiek geworden”. Hij riep Palestijnen op vandaag te staken en morgen in weerwil van de Israelische afgrendeling van Jeruzalem samen met Israelische Arabieren massaal naar Jeruzalem te komen om bij de Aqsa-moskee te bidden. Christenen en joden verzocht hij eveneens zich bij deze vorm van Palestijns protest tegen de Israelische politiek in Oost-Jeruzalem aan te sluiten.

Pagina 4: 'Israel draagt bij tot verslechtering situatie'

Premier Netanyahu zei gisteren dat Israel iedere Palestijnse poging tot escalatie of geweld zeer ernstig opneemt. Refererend aan de uitspraken van Arafat van gisteren zei hij dat “extremistische uitspraken, tegen de achtergrond van de afspraken om de onderhandelingen voort te zetten, moeten worden voorkomen”.

Nadat Israelische veiligheidskringen de afgelopen dagen waarschuwden voor hervatting van Palestijnse aanslagen tegen Israelische doelen is gisteravond een Israelische bus naar Hebron op de rondweg van Bethlehem onder vuur genomen. Twee inzittenden van de bus werden licht gewond. Het Israelische leger grendelde onmiddellijk de stad Betlehem af.

Volgens de krant Ha'arets van vandaag heeft Arafat zijn oproep tot het tarten van de afgrendeling van Jeruzalem morgen en de algemene staking vandaag met vier Arabische leiders gecoördineerd. Voor dit bericht haalt Ha'arets een hooggeplaatste functionaris uit het leger aan die van oordeel is dat een botsing tussen Israel en de Palestijnen onvermijdelijk is.

De opvattingen van deze zegsman vinden hun weerslag in een artikel van Ze'ev Shiff, de gezaghebbende militaire commentator van Ha'arets. Volgens Shiff (en de hooggeplaatste militair) heeft Israel in hoge mate tot de verslechtering van de situatie bijgedragen. Israel heeft volgens Shiff niet alleen tal van beloften aan Arafat geschonden maar hem persoonlijk onafgebroken vernederd. Shiff schrijft dat het toppunt van de vernederingen van Arafat werd bereikt toen het leger diens helikopter vorige week toestemming gaf naar Ramallah te vliegen en premier Netanyahu dat verbood toen hij daar lucht van kreeg.

Ook Israels vertragingstactiek betreffende de ontruiming van Hebron, handelsbeperkingen voor de Palestijnen, oplopende werkloosheid en hier en daar het begin van Palestijnse honger, ook volgens Peres, zijn enkele van de elementen die Arafat in het nauw hebben gedrongen. Israelische commentatoren zijn van oordeel dat Arafat gisteren een vuist naar Israel heeft gemaakt om zijn zwaar ondermijnd leiderschap van het Palestijnse volk te stutten.

In een hoofdartikel doet de Jerusalem Post vandaag een beroep op premier Netanyahu om tot serieuze onderhandelingen met Arafat over te gaan om te voorkomen dat Israel en ook Likud als verliezers uit de huidige situatie te voorschijn komen. “Drie maanden na Benjamin Netanyahu's verkiezingszege moet wegens het ontbreken van een coherent, gedetailleerd, lange-termijnplan op politiek, economisch en diplomatiek niveau een voortdurend stijgende prijs worden betaald”, aldus de Jerusalem Post. Deze krant, die doorgaans vierkant achter de Likud-regering staat, waarschuwt dat het afhouden van betrekkingen met de Palestijnen tot regionale spanningen leidt.