Voorkeur; Musea

HET UTRECHTS PSALTER De Middeleeuwse kunstenaars die in de negende eeuw het Utrechts psalter illustreerden, kozen voor een opmerkelijk systeem: ze beeldden elk psalm zo letterlijk mogelijk uit. Aanstaande zaterdag wordt het Utrechts Psalter, een van de belangrijkste schatten uit de Middeleeuwen, uit zijn kluis gehaald voor een korte reis naar museum Het Catharijneconvent. Daar zal het boek, opengeslagen op de eerste bladzijde, samen met een groot aantal verwante Middeleeuwse handschriften uit binnen- en vooral buitenland het onderwerp vormen van een uitzonderlijke tentoonstelling. Het Utrechts psalter is op het eerste gezicht niet zo aantrekkelijk als bekendere Middeleeuwse manuscripten. De 166 tekeningen zijn niet gekleurd, de bladzijden lijken niet op Keltisch edelsmeedwerk zoals de Ierse en Engelse manuscripten uit de vroege Middeleeuwen en evenmin overdonderen ze met zoete Madonna's in lange gewaden of statig realistische landschappen uit latere produkten van het vasteland. Snelle, priegelige schetsen krioelen van figuurtjes en voorwerpen, soms zo klein dat je een loep wilt hebben om ze recht te doen. Anders dan de meeste Middeleeuwse handschriften geeft het Utrechts psalter zijn geheimen pas echt prijs als je het leest, daarom is het boek ook op cd-rom gezet. Dat vergemakkelijkt de overgang van woord en beeld. Met een simpele muisklik op een passage in de tekst verschijnt op de tekening een kader dat het bijbehorende gedeelte omsluit. Het Utrechts Psalter, Middeleeuwse meesterwerken rond een beroemd handschrift in Museum Catharijneconvent, Nieuwegracht 63, Utrecht van 31 aug. t/m 17 nov. Di t/m vr 10-17u, za en zo 11-17u. Tijdens het Festival Oude Muziek, dat van 30 aug t/m 8 sept. in Utrecht wordt gehouden, is psalmmuziek te horen uit verschillende tijden en stijlperioden.

REALSPACE IN QUICKTIMES Tentoonstelling over het gebruik van computers in de architectuur. Die bieden architecten veel nieuwe mogelijkheden. Ingewikkelde berekeningen worden in een oogwenk uitgevoerd en bouwmaterialen kunnen complexere vormen krijgen. Toch lijken met digitale technieken ontworpen gebouwen vaak erg op elkaar. Nederlands Architectuurinstituut (NAi), Museumpark 25 Rotterdam. T/m 5 okt. Di t/m za 10-17u, zo 11-17u. Catalogus (inclusief cd-rom) ƒ 49,50. Er is ook een site van RealSpace in QuickTimes op Internet: http://www.nai.nl.

ThE GREAT AMERICAN WATERCOLOUR In het Rijksprentenkabinet van het Rijksmuseum is t/m 27 okt een selectie te zien van kwetsbare waterverfbladen uit de collectie van het Museum of Fine Arts in Boston. Het museum, dat meer dan tweeduizend, zelden tentoongestelde aquarellen bezit, koos samen met Peter Schatborn, hoofd van het Prentenkabinet van het Rijksmuseum, vijftig bladen uit die op een kleine tournee door Europa gaan. De gekozen aquarellen zijn afkomstig uit de periode tussen 1880 en 1940. Dat is de tijd waarin de eerste professionele aquarel-verenigingen werden opgericht en het aquarel 'emancipeerde' van lieflijk fröbelwerk tot zelfstandige kunstvorm. The Great American Watercolour. Amerikaanse aquarellen 1860-1940. Rijksprentenkabinet, Stadhouderskade 42, Amsterdam. Dag 10-17u.

AUGUST SANDER De Duitse fotograaf August Sander (1876-1964) had zichzelf een zware taak opgelegd: met zijn fotografie wilde hij een zo objectief mogelijk beeld geven van de mensen uit de 20ste eeuw. Hij deelde de Duitse mensheid in volgens de door hem beleefde maatschappelijke orde en kwam tot zeven groepen. De eerste groep is de 'meest aardgebondene mens', de boer en in groep zeven komen 'De laatste mensen' aan bod: de idioten, de zieken en geesteszieken. Werk van portretfotograaf August Sander wordt t/m 1 sept getoond in het Amsterdamse Stedelijk Museum. Op de tentoonstelling is ook een aantal van de natuur-, landschap- en architectuurfoto's te zien, maar de nadruk ligt op de sociaal geordende portretten uit de periode die grofweg loopt vanaf de laatste regeringsjaren van de Duitse keizer Wilhelm II tot aan de machtsovername van de nationaal-socialisten in 1933. August Sander in het Stedelijk Museum, Paulus Potterstraat 13, Amsterdam. Dag 11-19u.

ALLEEN SCHILDERIJEN Terug naar de basis - zo kun je de jubileumtentoonstelling in het Eindhovense Van Abbemuseum noemen. Ter gelegenheid van het zestigjarig bestaan toont het museum 'Alleen schilderijen'. In Eindhoven treft men geen confrontaties aan tussen oud en nieuw - tegenwoordig een populaire manier om 'nieuw licht' te werpen op de kunstgeschiedenis - maar de werken hangen chronologisch bij elkaar. In de fabriek waar het museum tijdelijk is gevestigd, zijn provisorisch vijftien keurige, witte museumzalen gebouwd. Een rondgang door dit circuit biedt een overzichtelijk panorama op de schilderkunst van de twintigste eeuw van Jan Sluijters, Pablo Picasso, Max Beckmann, Anselm Kiefer tot en met Marlene Dumas en René Daniels. Alleen schilderijen t/m 1 sept in het Van Abbemuseum, tijdelijk adres, Vonderweg 1, Eindhoven (t.o. PSV-stadion). Di t/m zo 11 t/m 17u.

EN VERDER Kijken is bekeken worden Gerrit Komrij kiest uit de collectie t/m 6 okt. Stedelijk Museum, Amsterdam.