Venetië begint met eerbetoon aan Dustin Hoffman

Met Barry Levinsons Sleepers is gisteravond het 53ste filmfestival van Venetië geopend. Van de 150 films die de komende tien dagen worden vertoond, dingen er 17 in het hoofdprogramma mee naar de Gouden Leeuw.

VENETIË, 29 AUG. “We zullen de commerciële films weren”, had directeur Gillo Pontecorvo dreigend aangekondigd toen hij twee maanden geleden het hoofdprogramma van de 53ste 'Mostra Internazionale d'Arte Cinematografica' bekend maakte. Maar de afgelopen dagen bleek dat Hollywood nog steeds een overheersende rol op het Lido speelt. In de nevenprogramma's van het festival beleven blockbusters als Independence Day, The Fan en Multiplicity hun (Europese) première, terwijl als openingsfilm was gekozen voor Sleepers, een peperdure 'revenge tragedy' van Barry Levinson met in de hoofdrollen supersterren als Robert de Niro, Dustin Hoffman, Kevin Bacon en Brad Pitt. Sleepers, gebaseerd op een geruchtmakende autobiografische roman van de Amerikaanse schrijver Lorenzo Carcaterra, was niet het slechtste begin van een festival dat - zoals Pontecorvo gisteren onderstreepte - films wil laten zien 'die èn het publiek èn de critici aanspreken.' Hoewel Barry Levinson de laatste jaren met films als Bugsy en Disclosure een voorkeur gekregen leek te hebben voor gelikte films, bewijst hij met Sleepers dat hij nog steeds de strakke ensemblefilm-regisseur is die ooit het onvolprezen Diner (1982) maakte.

Net als Diner gaat Sleepers over vriendschap en buurtsolidariteit. Het is het verhaal van vier jongetjes uit de New-Yorkse wijk Hell's Kitchen die halverwege de jaren zestig na een uit de hand gelopen kruimeldiefstal terechtkomen in een heropvoedingsgesticht waar ze gemarteld en seksueel misbruikt worden door de bewakers. Vijftien jaar later nemen ze wraak op hun kwelgeesten, daarbij op een cruciaal moment geholpen door hun wijkpriester.

Levinsons iets te lange en af en toe sentimentele variatie op Dumas' Graaf van Monte-Cristo is vooral de moeite waard om het acteerwerk - van De Niro als de basketballende priester, van de nieuweling Jason Patric als de melancholieke, Goodfellas-achtige verteller, van Kevin Bacon als sadistische bewaker, en van Dustin Hoffman als dronken advocaat van kwade zaken. Niet helemaal toevallig kreeg Hoffman gisteren de eerste speciale Gouden Leeuw 'voor een carrière'. Drie andere ere-Leeuwen zullen worden uitgereikt op de slotavond van het festival, zaterdag 7 september: aan de 73-jarige Italiaanse acteur Vittorio Gassman (die een aardige bijrol als gangsterbaas speelt in Sleepers), aan regisseur Robert Altman, en aan de Franse actrice Michèle Morgan. Vooral op deze laatste toekenning is in de Italiaanse pers veel kritiek gekomen; het wordt gezien als een politieke daad van directeur Pontecorvo die in elk interview dat hij dezer dagen geeft, met klem pleit voor cinematografische samenwerking tussen Italië en Frankrijk.

Voor de enige echte Gouden Leeuw, de hoogste onderscheiding van de Mostra, zijn zeventien films uit negen verschillende landen kandidaat. Bekende namen in de competitie zijn Claude Lelouch (die een film presenteert met de Franse politicus-oplichter Bernard Tapie in de hoofdrol), de pensioengerechtigde Jean-Luc Godard (For Ever Mozart), Ken Loach en Neil Jordan (beiden met een film over een vrijheidsoorlog), Abel Ferrara (The Funeral), en Volker Schlöndorff, die zich waagde aan een bewerking van Michel Tourniers mythische roman De elzenkoning. Jane Campions lang verwachte verfilming van een ander meesterwerk uit de wereldliteratuur, The Portrait of a Lady van Henry James, is hors concours en wordt gedraaid op de een-na-laatste dag van het festival.

Anders dan vorig jaar, toen Jos Stelling met De vliegende Hollander tot de competitie doordrong, dingen er geen Nederlanders mee naar de Gouden Leeuw. De jurk van Alex van Warmerdam is een van de negen films in de zogeheten Corsia di sorpasso ('Inhaalstrook'), een programma dat gisterochtend door de Corriere della sera beschreven werd als 'de luchtplaats van films die de competitie net niet gehaald hebben'. De nieuwe moeder van Paula van der Oest, in september de openingsfilm van het Nederlands Film Festival, gaat in première in het Finestra sulle immagini ('Venster op beelden'). En in het animatieprogramma zijn de Beroemde schilderijen van Maarten Koopman te zien.

Honderdvijftig films worden vertoond gedurende de 53ste Mostra. Maar één ontbreekt: de nieuwe Woody Allen. De afgelopen jaren was het traditie dat de in Italië geadoreerde regisseur zijn films in Venetië in première liet gaan. Dit jaar lag dat nog meer voor de hand: zijn musical Everybody Says I Love You is deels opgenomen rond het Canal Grande. Maar Allen gunde de eer aan een ander Venetiaans instituut: Everybody Says I Love You wordt voor het eerst gedraaid op een benefietvoorstelling voor het afgebrande operatheater La Fenice. De filmliefhebbers zullen tot het eind van deze maand in de lagune moeten blijven.