'Positie Diekstra is onhoudbaar'

ROTTERDAM, 28 AUG. Het college van bestuur van de Rijksuniversiteit Leiden acht de positie van de hoogleraar klinische en gezondheidspsychologie R. Diekstra onhoudbaar geworden na nieuwe onthullingen van plagiaat in het weekblad Vrij Nederland.

Het bestuur van de universiteit zou vanmiddag een verklaring van deze strekking uitgeven, zo wordt vernomen in kringen rond het college. Diekstra is in dienst van de universiteit en kan door het bestuur worden ontslagen.

Het plagiaat van de Leidse hoogleraar-therapeut is veel omvangrijker dan tot nu toe bekend was. Hij heeft voor twee van zijn bestsellers niet slechts 13 maar ruim 80 bladzijden letterlijk overgeschreven uit Amerikaanse therapieboeken, zonder bronvermelding. Dit staat in Vrij Nederland van deze week.

Diekstra zelf is niet bereikbaar voor commentaar. Zijn collega-hoogleraar M. Maes geeft als reactie: “Dit is een zaak voor een onafhankelijke commissie. Het moet grondig worden uitgezocht.” De vakgroep van de Leidse universteit lijdt er volgens hem schade door, “of het nu waar is of niet.”

De leiding van de GPD-bladen waar Diekstra een wekelijkse column heeft, beraadt zich eveneens op zijn positie. “We zijn geshockeerd en zullen snel een beslissing nemen”, aldus hoofdredacteur H. Dam. Het lijkt hem onwaarschijnlijk dat Diekstra's nieuwste boek eind volgende maand feestelijk zal worden gepresenteerd bij het 60-jarig bestaan van de GPD, zoals aanvankelijk de bedoeling was.

Vrij Nederland bracht vorige week het nieuws dat Diekstra voor zijn boek Het onderste boven (Uitgeverij Bruna) zonder bronvermelding dertien pagina's had overgenomen uit het werk How to heal depression van H. Bloomfield en P. McWilliams. In de nieuwste onthulling toont Vrij Nederland aan dat voor Het onderste boven ook ruimschoots gebruik is gemaakt van een ander Amerikaans werk uit 1994, Caring for the mind van D. en R. Hales.

Pagina 3: Diekstra zag ernst van zijn fout niet in

Drie praktijkgevallen in dit boek zijn vrijwel letterlijk terechtgekomen in het werk van Diekstra. Het gaat in totaal om 48 pagina's. Ook voor de bestseller Als leven pijn doet (dertien drukken) is geput uit het werk van anderen. Zelfs de titel blijkt niet origineel, want volgens VN heeft When living hurts van Sol Gordon model gestaan voor het populaire boek van Diekstra. Het weekblad telde zo 33 letterlijk overgeschreven pagina's.

Juist deze week bereikten Diekstra en zijn uitgeverij overeenstemming met de uitgever van Bloomfield en McWilliams. De uitgever wilde vanmorgen geen commentaar geven.

Na de onthulling van vorige week, waarin het ging om 'slechts' 13 pagina's schreef Diekstra in zijn wekelijkse column voor de GPD-bladen dat hij in het vliegtuig op weg naar Nederland even een gedachte aan zelfmoord heeft gehad, niemand onder ogen wilde komen. Zijn gezin zou er erg onder lijden, maar de fout erkennen lukte hem niet: “Tegen fouten, als ik ze inderdaad gemaakt heb, wil ik me niet verweren”. Hij zegt zich “altijd te zullen verzetten” tegen mensen die zijn motieven om mensen “psychologisch houvast te geven”, willen besmeuren. Het overschrijven lijkt ook op Diekstra's eigen persoon betrekking te hebben. Uit de aanhalingen in VN blijkt dat Diekstra zo'n beetje dezelfde achtergrond en levensloop heeft als zijn Amerikaanse collega Gordon. De laatste begint zijn levensverhaal aldus: “Sometimes a present situation is a grim. There is nothing one can do, except allow (gracefully) passage of time. My own childhood was filled with years of schooling I hated, a loneliness I didn't understand, and parents I didn't appreciate”. Ook in Diekstra's leven zag de toekomst er soms dreigend en somber uit, zijn kindertijd was vrijwel identiek aan die van de therapeut aan de andere kant van de oceaan. “Er is niets anders dat je kunt doen dan op een zo charmant mogelijke manier je tijd uitzitten. Mijn kindertijd bestond uit heel wat jaren van conflicten, van eenzaamheid die ik zelf niet begreep, van heimwee, met ouders die vaak mijn gevoelens niet waardeerden of begrepen”.

Na de eerste onthulling van plagiaat, die volgens Diekstra het gevolg was van een misverstand, hebben de auteurs en uitgevers een regeling getroffen die inhield dat Diekstra het boek How to heal depression in zijn geheel zouvertalen in het Nederlands. Hij beloofde tevens het werk aan te prijzen op televisie en de auteurs een voorschot te betalen van 10.000 dollar. “Alle partijen betreuren de gang van zaken ten zeerste”, aldus Bruna in een eerder deze week uitgegeven persverklaring.