Hillary raakt trouwe partijganger

CHICAGO, 28 AUG. Met een zelfverzekerde toespraak tot de Democratische conventie in Chicago heeft Hillary Rodham Clinton, de meest omstreden Amerikaanse presidentsvrouw sinds Eleanor Roosevelt, gisteren laten zien dat ze politiek nog niet is uitgeteld. Strijdvaardig somde ze een verlanglijst van nieuw beleid op en verdedigde ze zich tegen kritiek van de Republikeinen.

Het afgelopen jaar speelde Hillary Clinton, onder toenemende kritiek voor haar aandeel in de Whitewater-affaire, in het openbaar een bescheiden politieke rol. Haar positie in de regering-Clinton was in 1994 al minder prominent geworden nadat haar plan voor een volksverzekering voor ziektekosten was gestuit op onoverkomelijke weerstand in het Congres.

Maar met haar redevoering tot de gedelegeerden gaf de presidentsvrouw gisteren aan dat ze niet van plan is genoegen te nemen met de rol van a-politieke echtgenote. Ze toonde zich nog onverminderd toegewijd aan haar favoriete politieke thema's, zoals ouderschapsverlof, een algemene ziektekostenverzekering en de opvoeding van kinderen. En ze hamerde op het belang van nieuwe wetgeving op dat terrein.

De politieke controverse ging ze niet uit de weg, door nog eens een lans te breken voor een hervorming van de gezondheidszorg. De president mag het afgelopen jaar zijn opgeschoven naar het politieke midden, waar het onderscheid met de Republikeinen niet altijd duidelijk is, tot enthousiasme van de gedelegeerden blijkt zijn vrouw nog altijd uitgesproken Democratische ideeën te hebben waar de trouwe partijganger zich in kan herkennen.

De organisatoren van de conventie hadden hun best gedaan om de first lady, die in de Verenigde Staten tegelijk met grote heftigheid wordt bewonderd en verafschuwd, op de conventie te laten schitteren. Op het laatste moment was het programma nog omgegooid om haar eerder te laten spreken dan de zogeheten key note speaker, in theorie de belangrijkste spreker van de avond. De gedelegeerden waren voorzien van borden met teksten als Welkom Thuis Hillary. En toen ze op het podium verscheen werd ze begroet met langdurige toejuichingen en handgeklap.

Met verve verdedigde ze zich tegen de aanval die de Republikeinse presidentskandidaat Bob Dole twee weken geleden had gedaan op de voornaamste stelling van haar boek over opvoeding, It takes a Village. Er is niet een dorp - dat wil zeggen een collectief, dat wil zeggen de staat - voor nodig om een kind op te voeden, betoogde Dole, maar alleen een gezin. Hillary Clinton sloeg gisteren, puttend uit haar ervaringen met dochter Chelsea, terug met een uitdagend en sterk retorisch opgebouwd antwoord: “Mijn man en ik hebben geleerd dat er inderdaad een gezin voor nodig is om een gelukkig, gezond en optimistisch kind op te voeden. Maar er zijn ook onderwijzers voor nodig, en geestelijken, en zakenmensen, en leiders van verschillende gemeenschappen, en de mensen die onze gezondheid en veiligheid beschermen, ja, wij allemaal zijn er voor nodig. Inderdaad, er is een dorp voor nodig. En er is een president voor nodig die gelooft in de mogelijkheden van ieder kind... Bill Clinton is er voor nodig.”

Eerder op de avond hadden dominee Jesse Jackson en de voormalige gouverneur van New York Mario Cuomo, beide felle tegenstanders van de nieuwe, strenge bijstandswet, al laten horen dat de linkervleugel van de partij nog bestaat. Beide redenaars zetten in bewogen termen uiteen waarom zij “en miljoenen Amerikanen” tegen de beperking van de bijstand gekant zijn. Maar even bewogen riepen ze op om desondanks op Clinton te stemmen.

De key note speaker, de betrekkelijk jonge (40) gouverneur Evan Bayh van Indiana, vertolkte in zijn rede de meer behoudende politieke lijn waarmee de Democraten de middengroepen proberen te winnen. Hij pleitte - in bewoordingen die af en toe letterlijk ontleend leken aan een toespraak van de president - voor een behoudend financieel en fiscaal beleid, het gezin als hoeksteen van de samenleving en maatregelen om het geweld op straat tegen te gaan en het milieu te beschermen.

Zonder discussie nam de conventie gisteren ook met algemene stemmen het partijprogramma aan, dat onder scherp toezicht van het Witte Huis is opgesteld. Het programma is op veel punten rechtser (en minder uitgebreid) dan in het verleden vaak het geval was. Toch bevat het felle uithalen naar de Republikeinen en in het bijzonder naar voorzitter Newt Gingrich van het Huis van Afgevaardigden.

De nieuwe bijstandswet wordt gesteund, al zouden de scherpe kantjes er op een aantal punten wel afgevijld moeten worden - iets wat Clinton zelf ook al aangekondigd heeft. Net als de Republikeinen pleiten de Democraten ervoor minderjarigen die ernstige geweldsmisdrijven begaan te berechten als volwassenen. Het programma spreekt zich uit tegen illegale immigratie, maar ook tegen het Republikeinse voorstel de kinderen van illegale immigranten geen toegang tot het onderwijs meer te geven.