Boer ziet zijn koeien massaal sterven

BEETS, 28 AUG. Iets meer dan een jaar geleden had hij 225 stuks vee, nu heeft hij naar eigen zeggen nog “dertig wrakken” over. Het gaat slecht met de runderen van K. Pauw uit Beets in Noord-Holland. Over de oorzaak van de slechte toestand van het vee en de sterfte van ruim veertig koeien en kalveren het afgelopen jaar twijfelt de veehouder geen moment: twee kilometer verderop lag vroeger een stortlocatie en die heeft zijn landbouwgrond vergiftigd.

“Mijn beesten zijn vermoord”, zegt hij bitter.

De overgebleven koeien zien er ongezond uit. Ze hebben dikke gezwellen aan de kop, poten en de bil, overal kale plekken en ze zijn erg mager. “Een aantal koeien kan niet eens meer staan. Het is een schande dat er anno 1996 nog zo wordt omgegaan met dieren”, zegt Pauw. Een kalfje ligt er zo op het oog gezond bij, maar schijn bedriegt. Het is ziek en blind. “Deze is over vijf dagen ook dood”, stelt de veehouder. De verontwaardiging is van Pauw zijn gezicht te lezen.

Pauw heeft er geen verklaring voor dat alleen zijn bedrijf is getroffen door de ziektes en de sterfte onder het vee. Naastgelegen boerderijen hebben nergens last van, hun vee staat in de wei. “Misschien een dunne aardkorst, waardoor het gif hier naar boven komt en daar niet. Het is niet mijn taak om dat te achterhalen. Ik constateer alleen dat mijn koeien doodgaan.”

Karel Pauw heeft het bedrijf overgenomen van zijn vader. Hij is nu al de vierde generatie die het bedrijf voert. De boer had al langer het vermoeden dat er iets mis was met zijn vee. “Als je koeien het niet goed doen, bijvoorbeeld qua melkopbrengst, dan ga je je natuurlijk afvragen wat er aan de hand is.”

Vorig jaar mei verslechterde de toestand van de runderen nog verder. Na verloop van tijd gingen er koeien dood en kwamen kalveren blind ter wereld. Vanaf dat moment probeert Pauw samen met de verzekeraar Delta Lloyd te achterhalen wat de oorzaak is van de aandoeningen en de sterfte. Verschillende instanties werden door Pauw en Delta Lloyd ingeschakeld: de Faculteit Dierengeneeskunde van de Universiteit van Utrecht, de Veterinaire Inspectie, de Milieuinspectie Noord-Holland en de Gezondheidsdienst voor Dieren. Geen van de instanties heeft volgens de veehouder onomwonden kunnen vaststellen wat de oorzaak is. “De veterinaire experts steunen mij echter in de conclusie dat de oorzaak ligt in de vervuiling”, zegt Pauw.

De Gezondheidsdienst voor Dieren, het onderzoeksbureau IWACO en het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) onderzochten het slootwater rondom het bedrijf. De onderzoeken brachten vervuiling met sulfaat, waterstofsulfide en molybdeen aan het licht, in wisselende concentraties. Nu gaat de provincie, volgens een woordvoerder wegens “aanhoudende geruchten”, de landbouwgrond en de stortlocatie onderzoeken op giftige stoffen. Volgens de woordvoerder is de kans klein dat de vuilstort de bron is van de problemen.

Pauw vindt dat de provincie veel te laat in actie komt. “Nu, anderhalf jaar na dato, gaan ze een onderzoek doen. Mijn vee is allang dood of ziek. Bovendien ligt er op de vuilstortplaats een dikke laag beton. Daar komen ze niet doorheen.”

Volgens H. de Bie van het Hoogheemraadschap van Uitwaterende Sluizen in Hollands Noorderkwartier kan de vervuiling van het oppervlaktewater de aandoeningen bij de dieren niet verklaren. Hij geeft wel toe dat er problemen zijn met het water: “Het oppervlaktewater is niet optimaal en Pauw heeft dan ook het advies gekregen om het niet meer te gebruiken. Naar ik heb gehoord doet hij dat wel.”

Pauw reageert gebeten op het verwijt. “Dat is belachelijk. Mijn beesten zijn de hele zomer niet buiten geweest en drinken water uit de kraan. Dit is weer zo'n typerende opmerking om de schuld af te schuiven. Ze zijn doodsbang voor een milieuschandaal. Hoogheemraadschap, provincie en gemeente zijn bezig met afschuifbeleid.”

Ongeveer 150 zieke koeien van Pauw werden geslacht. Door de Veterinaire Inspectie werden ze wel goed genoeg bevonden voor consumptie. “Onbegrijpelijk”, zegt Pauw. Inmiddels heeft de Veterinaire Inspectie besloten het vlees niet meer vrij te geven voor consumptie.