Autodidactische schaker uit Peru verrast Kamsky

AMSTERDAM, 28 AUG. De Peruaan Julio Granda Zuniga, een schakende fruitteler, heeft gisteren het Donner Memorial schaaktoernooi op zijn kop gezet. De autodidact, die weigert een computer te kopen en een openingstheorie te bestuderen, versloeg koploper Gata Kamsky in een vloeiende aanval. Kamsky gaf op toen hij na 29 zetten zijn dame moest geven om mat te ontlopen.

Met nog twee ronden te spelen hebben drie spelers 5,5 punt uit negen partijen: Kamsky, Vasili Ivantsjoek en de Amerikaan Nick DeFirmian. Op een half punt volgen Jeroen Piket en Granda Zuniga. Piket remiseerde gisteren na veertien tamme zetten met Ivantsjoek. Het duel om het eerste bord van het Nederlandse olympiadeteam tussen Jan Timman en Loek van Wely eindigde eveneens in remise. Timman probeerde het met een zijvariant van de Najdorf, kreeg optisch voordeel, maar het evenwicht bleek niet verbroken.

Het spektakel dat de 30-jarige Granda Zuniga het publiek voorschotelde, was precies wat toernooidirecteur Bert Breuker nastreeft. Hij wil eigenzinnige, jonge spelers die de topspelers proberen af te maken. De organisatie van het Donner Memorial is in handen van Breuker en Rob Hoelen, die samen de Stichting Bevordering Schaaksport in Nederland vormen.

Het toernooi moest de leemte opvullen in Amsterdam, waar een lange traditie van schaaktoernooien was afgebroken. Het is nog onzeker of de Donner Memorial volgend jaar gehouden kan worden. Een (anonieme) schaakenthousiasteling financierde de eerste drie evenementen. In 1997 moet een andere sponsor het overnemen. Kosten: 700.000 gulden. “De kans dat het toernooi volgend jaar doorgaat is, als ik Donner mag nazeggen, 99 procent”, zegt Breuker. “We houden ruimte voor dat ene procent.”

Het toernooi in de RAI heeft een invitatiegroep met twaalf grootmeesters en drie open groepen waar spelers zich kunnen inschrijven op grond van hun Elo-rating. Breuker: “De formule is twee toptien-spelers, de drie sterkste Nederlanders en vooral spelers die de wereldtop omver willen kegelen. Vorig jaar wilde ik graag Granda Zuniga. Ik had over hem gelezen in de schaaktijdschriften. Het leek me een bijzondere speler en hij won vervolgens het toernooi met Timman. Dit jaar hebben we DeFirmian als nieuwkomer. En Adianto, sportman van het jaar in Indonesië.”

Het is niet eenvoudig twee topschakers vast te leggen. De verdiensten van de toptien komen in de buurt van een half miljoen gulden per jaar. Kasparov vraagt bijvoorbeeld 50.000 dollar startgeld, Karpov 30.000 dollar. De vraagprijs van Kamsky en Ivantsjoek is vergelijkbaar met die van Karpov, maar ze komen voor minder naar Amsterdam. Overigens was Kamsky al vastgelegd voordat hij de WK-match speelde tegen Karpov.

“Schakers zijn gevoelig voor persoonlijke bejegening”, zegt Breuker. “Ik behandel ze als de sterren die ze zijn. Ik haal ze van Schiphol, zorg dat ze een suite in het hotel hebben, regel dat ze 's ochtends rustig kunnen uitslapen. Dat Ivantsjoek niet naar het VSB-toernooi kwam, was een fout van de organisatoren. Die dachten dat ze het met geld konden regelen, maar het gaat er om dat je begint met te vragen hoe het met hem gaat.”

Volgens Breuker is er in Nederland plaats voor een derde toptoernooi, naast de evenementen in IJmuiden en Groningen. “Het Interpolis-toernooi is vervangen door een kleiner toernooi. Maar er zal altijd weer iets voor in de plaats komen. Nederland heeft een prachtige traditie, voor een deel omdat het hier lukt veel publiciteit te krijgen voor onze toernooien. De Donner Memorial wordt gevolgd in de Duitse en de Engelse pers.”

Daarnaast profiteert schaken van de opkomst van de nieuwe media. Breuker: “Schaken is gemaakt voor teletekst en internet.” Op teletekst zijn drie partijen live te volgen en volgt kort na het einde commentaar van de spelers. Op internet zijn, als wereldprimeur, zelfs zeven partijen live te volgen: zes van de hoofdgroep en het hoogste bord van de A-groep. Het adres: http://www.tasc.nl/donner.