Voorstel Congres VS voor afkoopsom tabaksindustrie

NEW YORK, 27 AUG. In Washington circuleert een wetsvoorstel dat de tabaksindustrie in staat stelt zich voor miljarden dollars vrij te kopen van gerechtelijke vervolging. De grote tabaksbedrijven zouden volgens het plan zes miljard dollar in 1997 betalen en in de tien jaar daarna per jaar verder oplopende bedragen. De industrie zou over de komende vijftien jaar daarmee gevrijwaard zijn van nieuwe gerechtelijke vervolging. Ook de processen die verschillende staten momenteel tegen de tabaksindustrie hebben lopen zouden komen te vervallen.

Op dit moment hebben veertien staten rechtszaken aangespannen tegen de tabaksindustrie om ziektekosten van tabaksslachtoffers te verhalen. Schadevergoedingen van de nog honderden lopende particuliere rechtszaken krijgen een uitkeringslimiet. De vrijdag getekende beleidsmaatregel van president Clinton om de tabakssector voortaan onder de Food and Drug Administrion (FDA) te laten ressorteren en nicotine te reguleren als verdovend middel zou daarmee vervallen.

Als de industrie, het Congres en het Witte Huis overeenstemming kunnen bereiken, zal het wetsvoorstel nog voor de verkiezingen kunnen worden aangenomen. De onderhandelingen over het voorstel achter de schermen zouden al enkele maanden aan de gang zijn. Een van de voorvechters is Trent Lott, de Republikeinse meerderheidsleider in de Senaat. Zijn zwager Richard Scruggs is een advocaat en antitabaksactivist die aan de andere kant van de tafel zit. Het Witte Huis weet dat er een voorstel ligt maar heeft nog geen commentaar gegeven.

“Dit is geen proefballon maar een serieus voorstel”, zegt Graham Kelder, advocaat van het Tabaksproduktenproject aan de Northeastern University School of Law in Boston, een antitabaksgroep die zich met schadeclaims bezighoudt. “Het is juridisch volkomen in orde en goed onderbouwd.” Kelder is terughoudend omdat, naar hij zegt, hij nog niet goed weet wat hij ervan moet vinden.

“Het heeft inderdaad iets weg van een aflaat verlenen aan de industrie. Het Amerikaanse Congres heeft een indrukwekkende staat van dienst waar het gaat om de industriesectoren redden.”, zegt Kelder, die positieve en negatieve kanten aan het idee ziet. Positief vindt hij dat de industrie kennelijk zo in het nauw gedreven is dat ze de merites van de aanklachten door de staten erkennen. Het grootste deel van het bedrag komt in een fonds waaruit staten met schadeclaims kunnen putten. “De industrie wil onderhandelen en dat is een goed teken”, aldus Kelder. “De vraag is echter of het geëiste bedrag hoog genoeg is.”

Onderdeel van het plan is ook om het roken in de VS serieus terug te dringen. Daartoe geven tabaksbedrijven honderden miljoenen dollars aan het ministerie van Volksgezondheid in de komende jaren. De eis van de FDA dat het roken onder tieners met 50 procent wordt teruggedrongen, blijft echter van kracht. Wanneer dat niet gebeurt zal de FDA alsnog zeggenschap krijgen om de industrie te reguleren.

Critici beschouwen het nu circulerende plan als een handreiking van de industrie aan de Republikeinen, die het meest profiteren van donaties door tabaksbedrijven. Tabaksanalisten hebben intussen, losstaand van de nieuwe plannen, rekensommen gemaakt met betrekking tot het potentiële verlies voor de industrie als gevolg van rechtszaken. Volgens analisten staat de industrie er niet slecht voor. Volgens Roy Burry van Oppenheimer zou Philip Morris, producent van Marlboro en het bedrijf met een marktaandeel van 45 procent, slechts 6 procent minder winst boeken in een doemscenario waarbij 1000 aanklagers elk driekwart miljoen zouden krijgen.

Ook zijn collega, Gary D. Black van Sanford C. Bernstein, ziet voor Philip Morris een totale claim van 'slechts' tien miljard dollar. Hij rekent daarbij met aanklachten van een derde van de achttien miljoen mensen die begonnen zijn met roken voor 1964, dus voordat in de Verenigde Staten de waarschuwingsstickers op pakjes sigaretten kwamen.