Nationalisten betogen bij IJzerbedevaart

DIKSMUIDE, 26 AUG. De IJzerbedevaart in Diksmuide, de jaarlijkse bijeenkomst van de Vlaamse beweging, is gisteren uitgelopen op rellen. Extreme Vlaams-nationalisten, onder wie aanhangers van het Vlaams Blok, verstoorden de bijeenkomst met fluitconcerten en deden een poging de IJzertoren te bestormen. Het kwam tot een handgemeen tussen radicalen en gematigden.

De ultranationalisten, verenigd in de 'werkgroep radicalisering IJzerbedevaart', zijn voorstaander van afsplitsing van Vlaanderen. Zij verwijten het organiserend IJzervaartcomité, dat streeft naar zelfbestuur, een te slappe houding. Vorig jaar bleek al dat de Vlaamse beweging gespleten is. Toen gingen de radicalen aan de overkant van de IJzer staan om hun ongenoegen kenbaar te maken. Gisteren mengden ze zich onder de ongeveer tienduizend bedevaartgangers. Onder de relschoppers waren, behalve Vlaams-Blokkers, aanhangers van de extreem-rechtse groeperingen Voorpost, Were Di en de Vlaams Nationalistische Jeugd, ook leden van de Nederlandse extreemrechtse partij CP'86. Hoewel in de Vlaamse beweging vaker onenigheid is geweest, kwam deze nog nooit zo hardhandig naar buiten als gisteren.

De demonstranten droegen gele protestsjaaltjes en borden met 'radicalisering' en 'Vlaanderen onafhankelijk'. “Het bedevaartcomité heeft een storm van protest geoogst die ze zelf heeft gezaaid”, aldus na afloop Vlaams Blok-voorzitter Frank Vanhecke. Een geëmotioneerde voorzitter van de Vlaamsnationale Volksunie, Bert Anciaux, daarentegen noemde de incidenten “monsterlijk” en bestempelde de radicalen als “horden onverdraagzamen”. Volgens de voorzitter van het IJzerbedevaartcomité, Lionel Vandenberghe, zat het Vlaams Blok achter de acties. Blok-voorzitter Vanhecke zegt dat de acties geïnitieerd werden door niet-politieke groeperingen.

De traditie van de IJzerbedevaart begon kort na de Eerste Wereldoorlog als een pacifistische bijeenkomst en groeide uit tot een jaarlijkse bedevaart van de Vlaamse beweging. De laatste jaren wordt de bijeenkomst steeds meer geannexeerd door extreem-rechts uit binnen- en buitenland. Traditioneel verzamelen neonazi's uit België en buurlanden zich aan de vooravond van de bedevaart in Diksmuide. Vorig jaar kwam het daarbij tot hevige rellen waarbij 224 rechts-radicalen, onder wie veertien Nederlanders, werden gearresteerd. Dit jaar had de politie voorzorgsmaatregelen genomen.

Om herhaling van de rellen van vorig jaar te voorkomen controleerde de Rijkswacht, die in grote sterkte aanwezig was, zaterdag alle toegangswegen tot Diksmuide. Rechts-extremisten werden tegengehouden en nazipropagandamateriaal, vlindermessen en dolken werden in beslag genomen. Meer dan honderd extremisten uit België, Duitsland, Frankrijk, Groot-Brittannië en Nederland werden opgepakt en met bussen naar de grens gebracht. Onder de arrestanten was het Haagse CP'86-raadslid S. Mordaunt.

Dit jaar liep dus niet de vooravond, maar de bedevaart zelf uit op rellen. Omdat de toespraak van voorzitter Vandenberghe door trommels, gefluit en kreten als 'België barst' werd overstemd, drong nauwelijks door dat zijn woorden radicaler waren dan in voorgaande jaren. Hij pleitte voor een “soeverein Vlaanderen”. Op de wens van sommige Waalse politici die aansluiting van Wallonië bij Frankrijk wensen, zei hij: “Waalse vrienden, wij wensen u alle geluk toe bij de huwelijksplannen. Maar denk eraan: Brussel gaat niet mee naar Frankrijk. Brussel blijft bij ons.”