Paleis voor Eurovlijt

In juni 1997 wordt de Europese topconferentie gehouden in het gebouw van De Nederlandsche Bank aan het Frederiksplein in Amsterdam. Deze locatiekeuze is niet van een leien dakje gerold. Aanvankelijk zouden de regeringsleiders in de RAI worden gezet en het is ongetwijfeld onze minister van Buitenlandse Zaken geweest, de in Amsterdam woonachtige Hans van Mierlo, die de weg heeft geëffend naar een minder randstedelijke plek.

Hij zal de plattegrond van de hoofdstad voor zich hebben genomen en toen, bij wijze van spreken, een wandeling zijn begonnen van de buitenring naar het centrum. Het eerste grote gebouw dat hij op weg naar de Dam tegenkwam - het Okura Hotel daargelaten - was inderdaad de 'Dromedaris van Duisenberg'. Even terzijde: de bijnaam van het dubbeltorenige gebouw is nooit gemeengoed geworden, omdat de uitdrukking 'een misbaksel als een dromedaris' het etymologisch woordenboek nooit heeft gehaald.

De minister van Buitenlandse Zaken en de president van De Nederlandsche Bank zijn goede bekenden van elkaar, dus in een oogwenk was de locatie van de Europese top verhuisd van RAI naar Frederiksplein. Vooral van binnen is het bankcomplex representatief, het bezit uitstekende vergaderfaciliteiten inclusief een ongeëvenaard uitzicht, en Helmut Kohl en Jacques Chirac zijn er even veilig als de goudstaven in de kelder. Twee dagen lang, 16 en 17 juni 1997, zal het hermetische bankbastion, dat een van de kostbaarste plekken van de stad op hooghartige manier aan haar burgers onthoudt, het centrum zijn van Europa.

De topverhuizing van de RAI naar het Frederiksplein zorgde nog voor een kleine complicatie. Voor het persleger is in het gebouw van De Nederlandsche Bank geen ruimte. Het voorstel om de duizenden journalisten, televisie- en radiotechnici, conform de oorspronkelijke opzet, in de RAI te laten verblijven, werd door de persvereniging in Brussel verworpen. Verslaggevers horen thuis aan het front en niet een paar kilometer daarachter, zo was terecht hun redenering. Onze minister van Buitenlandse Zaken, de president van De Nederlandsche Bank en ook premier Kok waren gevoelig voor dit argument. Ten behoeve van het persvolk zal nu in de buurt van het bankgebouw een tentendorp worden ingericht.

Voor het oog van een groot deel van de wereldpers, in elk geval voor alle camera's van Europa, zal te zien zijn hoe de dromedaris van Duisenberg door tenten wordt omringd. Wat een woestijnvolk! zal de wereld denken. Zij heeft gelijk. Het gebouw van De Nederlandsche Bank is een van de ongelukkigste staaltjes van architectuur waarmee wij ons kunnen manifesteren. Stel je het staatsieportret voor van alle Europese regeringsleiders, opgesteld voor het hekwerk dat het gebouw op de begane grond vrijwel volledig gevangen houdt. Met een toegepast kunstwerk heeft Peter Struycken de kwaadaardigheid uit de omknelling trachten te verwijderen. Maar dat heeft de voet van het gebouw alleen maar van de regen in de drup geholpen. De huisvesting van de Europese top aan het eind van het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie, brengt voor de zoveelste keer het schrijnende gemis van het Paleis voor Volksvlijt aan het licht. In 1864 verrees op het Frederiksplein naar een ontwerp van C. Outshoorn de Hollandse versie van het Londense Crystal Palace. Een onweerstaanbare beauty, van alle kanten. Het onbrandbaar geachte complex - het was toen al multifunctioneel - ging in 1928 in vlammen op. Daarna is het met de bouwkunst op het Frederiksplein altijd een miserabele boel gebleven.

Het is nu augustus 1996. De Eurotop is in juni 1997. Bouwtechnisch kunnen wij tegenwoordig alles. Het slopen van dertig jaar oude gebouwen is geen uitzondering meer. En sinds het postmodernisme is het taboe op historiserend bouwen geslecht. Als we opschieten kan op 16 juni 1997, door alle Europese regeringsleiders tezamen, de fles champagne worden stukgesmeten tegen de gevel van het nieuwe Paleis voor Volksvlijt, dat dan Paleis voor Eurovlijt zal heten.