Bij bezoek aan Zuid-Afrika; 'Koningin moet Engels spreken èn Nederlands'

DEN HAAG, 24 AUG. Koningin Beatrix moet bij het komend staatsbezoek aan Zuid-Afrika zowel Engels als Nederlands spreken. Dat vinden enkele organisaties die streven naar behoud van de Afrikaanse taal in Zuid-Afrika.

Door op belangrijke momenten van het staatsbezoek behalve Engels ook Nederlands te spreken, wordt het belang van de historische banden tussen Nederland en Zuid-Afrika voor het hedendaagse Zuid-Afrika tot uitdrukking gebracht, zo vinden de organisaties. Het Afrikaans dat zowel door blanken als kleurlingen wordt gesproken, toont veel overeenkomsten met het Nederlands. Enkele organisaties, zoals de Dietse Federasie, hebben over het gebruik van Nederlands door de koningin een officieel verzoek bij de Nederlandse ambassade in Pretoria ingediend. Dit wordt door een woordvoerder van de ambassade bevestigd. Hij wijst er op dat het programma van het staatsbezoek van koningin Beatrix en prins Claus dat van 30 september tot 4 oktober duurt, nog niet vaststaat. Daardoor is onduidelijk bij welke gelegenheden de koningin zich eventueel van het Nederlands zal bedienen.

Op de Nederlandse ambassade in Pretoria bestaat de vrees dat Afrikaander pressiegroepen het koninklijk bezoek uit Nederland zullen misbruiken om aandacht te vestigen op hun taalstrijd. Na het einde van het apartheidsregime voelen sommige groepen Afrikaans sprekende blanken zich bedreigd door het Engels dat vooral in bestuurlijke kringen wordt gesproken. Degenen die het verzoek hebben gedaan, worden op de ambassade betiteld als “enkele Afrikaander mini-organisaties”. Hoewel klein van omvang kunnen zij door hun militante optreden toch de nodige aandacht trekken, aldus de woordvoerder.

Ook binnen gematigder Zuid-Afrikaanse organisaties die banden met Nederland onderhouden, bestaat begrip voor het verzoek van de Afrikaander organisaties.

W. Punt, directeur van de Jan van Riebeeck-stichting in Pretoria, wijst erop dat het Afrikaans als omgangstaal meer wordt gebruikt dan het Engels. “Wanneer uw koningin straks alleen maar Engels spreekt, heeft dat hetzelfde vreemde effect als wanneer zij op een Vlaamse cultuuravond alleen maar Frans zou spreken.”

Indien koningin Beatrix zich ongevoelig toont voor de wensen van de Afrikaander gemeenschap, verwacht Punt een “sterke tegenreactie tegen het bezoek in de Afrikaander pers”.

In het kielzog van koningin Beatrix en prins Claus reizen eind september minister Wijers (economische zaken) en een delegatie van zo'n dertig Nederlandse topondernemers mee naar Zuid-Afrika.

In de zogeheten Parallelle Economische Missie zijn onder meer ABN-AMRO, DAF, de Hollandse Beton Groep, KPN en Stork vertegenwoordigd. De missie moet de angst bij Nederlandse ondernemers wegnemen dat Zuid-Afrika na Mandela een periode van instabiliteit tegemoet gaat.