Het spits afbijten

Op het gebied van de podiumtimmerkunst zijn de Amsterdammers die regelmatig op de Dam moeten zijn, misschien de verwendste mensen van Europa. Je moet in andere oorden wel een heel opmerkelijk podium tegenkomen om je als Damkenner nog te kunnen verbazen.

Het groentekistje voor het levende standbeeld, het uit de caravan geklapte podium voor de evangelische heilsbrenger, het middelbare verhuiskistenpodium voor een bescheiden Eurointerpopmanifestatie, het overdekte podium van ijzeren buizen met megawattversterkers om met gitaren het racisme te bestrijden, de verhoogde hangarconstructie voor het evenement Bekende Nederlanders eten tegen de Wereldhonger - ik noem er maar een paar die me nu te binnen schieten. Toch kan het nog altijd beter.

Het was op de smoorhete vroege morgen van dinsdag 20 augustus. Een voorhoede van zware vrachtwagens reed het nationale plein op en begon buizen te lossen. Meer vrachtwagens volgden, en daarna de vorkheftrucs en de hijskranen. Men begon te bouwen. Zoals ik zei: wie iedere dag over de Dam loopt is veel gewend. Maar dit tart alles. Nu, twee dagen later is voor het Paleis een soort open kathedraal opgericht, de nok ongeveer te hoogte van de tweede richel die Jacob van Campen boven de tweede verdieping van zijn bouwwerk heeft aangebracht. Onder het dak van de constructie hangen tientallen schijnwerpers. Op de hoeken van de Dam, de ruimte van de kleine steentjes, staan buizenconstructies waarvan op dit tijdstip het doel nog niet duidelijk is; schijnwerpers, of luidsprekers of beide. Nog steeds rijden de vrachtwagens aan en lossen buizen en dranghekken.

'De Amsterdamse Uitmarkt die vooruitblikt op het culturele seizoen is dit jaar geconcentreerd rond de Dam. Youp van 't Hek bijt vrijdag het spits af als gastheer van een muzikaal programma met onder meer Jenny Arean, Willeke Alberti en David Vos', lees ik in de krant. Ik weet wel zeker dat het prachtig zal worden maar waarom moet het spits altijd worden afgebeten op de Dam en dan in een grote tent met versterkers? Als de Uitmarkt voorbij is en het culturele seizoen draait op volle toeren, komt het Bloemencorso om de laatste nadagen van de zomer aan te kondigen. Daarna krijgen we de najaarskermis en als die is afgebroken begint de intocht van Sinterklaas. Dat volksfeest, op sterven na dood, zal nieuw leven worden ingeblazen, waarbij op de Dam het spits wordt afgebeten, misschien weer door Youp van 't Hek. Sinterklaas gaat, zoals we dat al een poosje noemen naadloos over in Kerstmis, met de speciale kerstboom uit Drontheim. Door hitte en kou, regen en wind loopt, wandelt, zwoegt een stroom mensen uit de provincie van het Centraal Station over het Damrak naar het zich voltrekkende evenement op de Dam, en dan weer terug.

Dit is een stukje met een culturele bedoeling. Amsterdam probeert zijn roem te houden en verder te verbreiden door reclame te maken voor zijn culturele hebben en houen. Rembrandt, Van Gogh, de grachten, het Concertgebouw, dat hoeven we niet nader te verklaren. Maar ik ken geen stad ter wereld waar met steun of onder aanvoering van alle overheden men zo hardnekkig zijn best doet om datgene waarvoor men reclame maakt, meteen weer onder allerlei kabaal, onzinnige kermismanifestaties, postmoderne tofheid en wat heb je verder te bedelven.

Als u dit leest, is de elfde Uitmarkt losgebarsten. Ik hoop dat iedereen veel pret heeft en er cultureel gesterkt uit tevoorschijn komt en dat er veel geld wordt verdiend. Maar het krijgt langzamerhand iets verstikkends. Toevallig verschijnt dit najaar bij uitgeverij Bas Lubberhuizen een boekje (96 pagina's) van Gerard Reve en Hans Hafkamp, Ik haat Amsterdam... Amsterdam is een gedoemde stad. Ter toelichting dient een citaat van Reve uit Het Boek van Violet en Dood: 'Het is een lugubere feesttent waarop een vloek schijnt te rusten, want welke gave of welk talent men ook moge hebben: wie daar blijft zitten zal nooit iets bereiken, waarom dat zo is weet ik niet.'

Zover zou ik nog niet willen gaan. Maar het is, dunkt mij, wel tijd om het stormsein te hijsen. Verderop, in Amsterdam Zuid-Oost, is de Arena geopend. Over een paar jaar staan daar ook een megabioscoop, een concertzaal, een cluster theaters, daar heb je dan geweldige pleinen en brede boulevards, je kunt er mooi parkeren of met de metro erheen. Zou het een idee zijn, nu al plannen te maken om de komende Makro en Mega Uitmarkten en alle pret naar die ontzaglijke ruimten te verplaatsen om dan de Dam gewoon tot Dam te restaureren?