Jarige Deng kwijnt langzaam weg

PEKING, 22 AUG. Door de gangen van Zhongnanhai, het Chinese Kremlin, galmt de echo van de zelfapotheose van generaal Douglas MacArthur: 'Oude soldaten sterven nooit, ze kwijnen weg'. Nergens is deze peroratie meer van toepassing dan op het schijnbaar nimmer eindigende leven van China's opperste leider in ruste, Deng Xiaoping. Vandaag wordt hij 92. Hij is al vele malen dood verklaard of dood gewaand maar sterft alsmaar niet.

Zeker is wel dat hij in een vergaand stadium van verkwijning is. Zijn voortdurende aanwezigheid op aarde blijft van politieke betekenis, zij het met de dag minder. Sinds het Chinese Nieuwjaar in 1994 is Deng niet meer in het openbaar verschenen en ook achter de schermen neemt hij aan geen enkele politieke beraadslaging meer deel. Hij wordt nog wel veelvuldig geciteerd, maar het zijn geen nieuwe actuele instructies maar citaten van minstens vier jaar oud. Doorgaans zijn het uitspraken die hij deed tijdens zijn opzienbarende reis naar Zuid-China in 1992 ter bezwering van een 'linkse restauratie' en voor de lancering van een nieuwe golf van hervormingen en economische hypergroei.

Het persbureau Nieuw China publiceerde vandaag een epische 'Ode aan de algemene architect' (van de Chinese hervormingen red.). Deze noemt naast de overdracht van de soevereiniteit over Hongkong aan China volgend jaar verhoging van de welvaart als Dengs grootste prestatie. De ode zelf staat echter niet in het hoogste orgaan van de partij, het Volksdagblad.

Het blad meldt - zonder Dengs verjaardag te noemen - op de voorpagina de verschijning van de 'Collectie van Verhandelingen over Deng Xiaopings Diplomatieke Theorie', waarin hij wordt geprezen als 'uitmuntende wereldstrateeg en diplomaat van deze tijd'. Op de theoretische pagina staat een verhaal over de tiende jaarlijkse herdenking van zijn bezoek aan de zone voor hoogwaardige technologie van Tianjin en een bericht over de verschijning van een ander boek, 'Bespiegelingen over Deng Xiaoping's denken inzake het dialectisch materialisme'.

Achter de werkelijkheid van deze verlate verheerlijking ligt het bizarre verhaal van een 92-jarige man die door verschillende concurrerende belangengroepen, met behulp van ultramoderne Westerse machines en traditionele Chinese kruiden en therapieën, als een plant in leven wordt gehouden. Het is onduidelijk wie daar het meest belang bij heeft, president Jiang Zemin of Dengs familie. Jiang wil Deng in leven houden omdat de politieke status quo niet verandert zolang Deng er is. Zo kan Jiang zijn nog steeds onzekere machtspositie verder consolideren. Jiang is - in schril contrast tot Deng - een groteske persoonlijkheidscultus rondom zichzelf aan het bouwen die hem tot een soort nieuwe keizerlijke alleenheerser moet verheffen.

Pag.4: Bezoekers van de leider worden vooraf ontsmet

Dengs vijf kinderen hebben er ook een zeker belang bij om hem in leven te houden en wel om zich beter voor te bereiden op een mogelijke postume anti-Dengreactie. Deze zou twee dimensies kunnen hebben. De eerste is een revisie van de gebeurtenissen op het Plein van de Hemelse Vrede van 1989 om daarmee het prestige van leger en partij te vergroten. Onlangs is een nieuw intern rapport verschenen dat het aantal doden van deze bloedige nacht op zevenhonderd tot achthonderd stelt in plaats van de officiële driehonderd van destijds. Sommige machthebbers willen de aanhoudende kater van het bloedbad voor eigen doeleinden gebruiken en Deng als hij eenmaal dood is gemakshalve als de grote zondebok aanwijzen.

De andere dimensie van de reactie is dat Dengs kinderen doelwitten worden in de selectieve anti-corruptiecampagnes van de Communistische Partij. De kinderen hebben zich, net als de meeste 'rode prinsen', grootschalig verrijkt aan transacties met onroerend goed, wapenexporten, auteursrechten van memoires en andere handel. Beslissingen tot vervolging of 'immuniteit' worden genomen op politieke gronden. Vorig jaar is er al een onderzoek geweest tegen Dengs jongste zoon, Deng Zhifang, die een zakenpartner was van de centrale figuur in een reeks corrupte internationale operaties van Shougang, China's eerste multinational op staalgebied. Het onderzoek tegen Deng junior is na hartverscheurende smeekbeden van zijn moeder op last van president Jiang Zemin stopgezet als 'inopportuun', maar de zaak tegen Shougang loopt nog.

De politiek achter de medische behandeling van Deng Xiaoping is alleen maar het thema van eindeloze geruchten en speculaties. Deng Rong, de dochter van Deng die als zijn politieke secretaresse en biografe fungeert, onthulde na voortdurende rituele verzekeringen dat haar vader nog goed gezond was in januari 1995 voor het eerst dat zijn gezondheid snel achteruitging, dat hij niet meer kon staan of lopen en dat het einde naderde. Onder druk van de partijtop heeft zij die uitspraken, gedaan tegenover de New York Times, vervolgens glashard ontkend. Dengs invalide zoon Deng Pufang, die tijdens de Culturele Revolutie in een gevecht met Rode Gardisten verlamd raakte, is de afgelopen maanden als woordvoerder over de gezondheid van zijn vader naar voren getreden, maar alleen tegenover interne media. Deng Pufang gaf toe dat er ondanks alle inspanningen van de beste dokters uit het hele land voor bepaalde ziektes van hoogbejaarde mensen geen behandeling meer mogelijk is en dat zijn vader op 25 mei in het ziekenhuis is opgenomen met een verkoudheid en 38,7 graden koorts. Deng Xiaoping had al jaren geleden een variant op de zegswijze van top-communisten over hun naderende dood ontwikkeld. Hij sprak niet over 'het opzoeken van Marx' maar over 'de premier' (wijlen Zhou Enlai, red.) ontmoeten. Deng sprak veelbetekenend niet over 'Voorzitter Mao ontmoeten'. Met Mao had hij een stormachtige relatie die in twee periodes van ongenade en ballingschap resulteerde.

Bronnen ter plekke hebben inmiddels onthuld dat Deng in kamer 202 van Militair Hospitaal 305 ligt, de kamer waarin in januari 1976 Zhou Enlai gestorven is. “Is dit toeval of heeft het een hemelse bedoeling”, zo vroeg het tijdschrift Dongxiang ('Trend') in Hongkong zich af. Deng wordt behandeld door 19 topmedici, hart- en longspecialisten, immunologen, urologen, anaesthesiologen en specialisten in traditionele Chinese geneeskunde. Volgens een Chinese dokter die vrienden heeft in '305', is zijn weerstand tegen infecties tot het absolute minimum gedaald. Kamer 202 heeft een oppervlakte van 210 vierkante meter.

Krachtens een besluit van het Permanent Comité van het Politbureau moet iedereen die op ziekenbezoek wil, toestemming van het Centraal Medisch Team hebben en vooraf onderzocht en ontsmet worden. Er mogen maar twee mensen tegelijk binnen en het bezoek mag maximaal 20 minuten duren. Geïnformeerde Chinezen zijn er 100 procent van overtuigd dat leven of dood van Deng Xiaoping louter en alleen een kwestie is van een of meer machines stopzetten, maar wie zal daarvoor het bevel of de toestemming geven?