'Chipknip kost centrale bank 100 miljoen winst'

AMSTERDAM, 22 AUG. De Nederlandsche Bank kan een substantieel bedrag aan inkomsten mislopen als gevolg van de invoering van het elektronisch betalen. Bij een grootschalig gebruik van de chipknip, de toekomstige elektronische portemonnee, kan het verlies oplopen tot minstens 100 miljoen gulden.

Dit schrijft A. Visser, medewerker van De Nederlandsche Bank, in de jongste editie van het blad Economisch Statistische Berichten, die morgen verschijnt. De Nederlandsche Bank houdt kasreserves aan als tegenwicht voor de waarde van de bankbiljetten en munten die zij in omloop heeft gebracht. Op het bedrag dat als kasreserve wordt aangehouden komt rente binnen, maar over het uitstaande bedrag aan bankbiljetten en munten wordt geen rente betaald. Daardoor zijn er netto rente-inkomsten bij de centrale bank.

Bij een grootschalig gebruik van elektronische portemonnees, de 'chipper' en de 'chipknip', die in de loop van dit jaar worden geïntroduceerd, zal het aantal bankbiljetten in omloop echter afnemen. Daarmee krimpt de kasreserve die daar bij De Nederlandsche Bank tegenover staat, en nemen de rente-inkomsten over die kasreserve af. Visser gaat er in een rekenvoorbeeld van uit dat er op afzienbare termijn 10 miljoen elektronische portemonnees in omloop zijn, waar een gemiddeld bedrag van 150 gulden op staat. Dat betekent dat er 1,5 miljard gulden minder aan bankbiljetten nodig zullen zijn. Bij een gemiddelde rente van 6,7 procent op de kasreserve betekent dat een verlies van 100 miljoen gulden aan rente-inkomsten. Dat is vijf procent van de gemiddelde winst van De Nederlandsche Bank over de laatste vijf jaar. In het artikel zinspeelt Visser op de mogelijkheid dat het betalen met chartaal geld (munten en bankbiljetten) geheel in onbruik raakt. Dan lopen de rente-inkomsten nog verder terug. Door de invoering van cheques en het 'pinnen' is het aandeel van het bedrag dat uitstaat aan chartaal geld al teruggelopen van 11 procent van de omvang van de economie in de jaren zestig tot 6,5 procent nu.

De commerciële banken, die straks de elektronische portemonnees uitgeven, kunnen rekenen op hogere rente-inkomsten. Het tegoed dat 'chipknip'-consumenten op hun elektronische portemonnees aanhouden draagt geen rente, terwijl de banken die rente wel innen op het tegoed dat zij daar op hun balans tegenover hebben staan. In feite nemen zij de inkomsten van de centrale bank op dit punt over.

Een woordvoerder van DNB zei vanmorgen het eens te zijn met het uitgangspunt van Vissers artikel, maar dat het gebruik van de chipknip en het bedrag dat daarop zal worden aangehouden onzeker zijn. Ook over de hoogte van de rente, door Visser gesteld op 6,7 procent, kan worden getwist. Die staat al geruime tijd op drie procent of daaronder waardoor het inkomens-effect minder dramatisch kan uitpakken.