'Kans op oorlog Syrië en Israel groeit'

TEL AVIV, 19 AUG. De kans dat Syrië als gevolg van de abrupte koerswijziging van de Israelische politiek betreffende de Hoogvlakte van Golan oorlogshandelingen tegen Israel zal lanceren, is aanzienlijk toegenomen.

Tot die conclusie kwam gisteren professor Ze'ev Moaz in een sterk de aandacht trekkend artikel in de Israelische krant Ha'arets. Boaz, lid van het prestigieuze Jaffe-centrum voor strategische studies van de Tel-Avivse universiteit, geniet als Syrië-kenner internationaal prestige.

De uitvoerige analyse van Maoz van het overschakelen van de 'land voor vrede' optie van de regering-Rabin op de leus 'vrede met de Golan' door de regering van Benjamin Netanyahu is tegelijk een indirecte aanval op diens adviseur Palestijnse en Arabische zaken, Dori Gold. Gisteren is Gold, eveneens lid van het Jaffe-instituut, het slachtoffer geworden van een nieuwe verzoening tussen Netanyahu en minister van buitenlandse zaken David Levy. Netanyahu stemde er onder druk van Levy mee in dat het bureau van Gold, op het bureau van premier, zal worden ontmanteld. Gold speelde sedert de machtswisseling in Jeruzalem een belangrijke rol in de formulering van de Israelische diplomatie, wat Levy een doorn in het oog was.

Uit het artikel van Maoz valt af te leiden dat Gold alle verstandhoudingen die tussen Israel en Syrië onder de regering-Rabin waren bereikt, aan de kant heeft gezet. Hoewel Israel volgens Maoz in juridische zin niet aan deze verstandhoudingen is gebonden en zeker niet aan de toezegging om voor vrede de Golan tot de internationale grens te ontruimen, heeft dit de Syriërs volgens Maoz zeer verbitterd.

Maoz heeft geen goed woord over voor de 'Libanon-eerst' optie, waarmee de Israelische diplomatie al zo'n maand goochelt. Volgens hem heeft dat idee geen ander doel dan de verantwoordelijkheid voor het mislukken van een vredesopening op de schouders van de Syrische president Hafez al-Assad af te wentelen. Minister van gezondheidszaken Zachi Hanegbi, een vertrouweling van Netanyahu, heeft dat onlangs openlijk toegegeven. “Het was een meesterlijk succes”, zei hij. “Syrië staat geïsoleerder dan ooit”.

Maoz concludeert dat de regering Netanyahu de plicht heeft het Israelische volk te waarschuwen voor het gevaar van het uitbreken van vijandelijkheden omdat de huidige Israelische diplomatie Syrië geen andere keus geeft dan met geweld de status quo te verbreken.

Maoz analyseert grondig de zwakten van Syrië. Als gevolg van het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, de Israelisch-Jordaanse vrede en de akkoorden van Oslo is Syrië betrekkelijk geïsoleerd in de Arabische wereld. Met verouderde Russische wapens is het Syrische leger bovendien geen partij voor Tsahal, het Israelische leger. Wat kan Syrië dan doen? Evenals in 1973 het geval was, toen Syrië en Egypte gezamenlijk een verrassingsoorlog tegen Israel lanceerden, gaat het president Assad ook bij eventuele nieuwe vijandelijkheden om het verbreken van de status quo. Syrische oorlogshandelingen tegen Israel kunnen ook andere Arabische partijen in de strijd brengen, en zouden na de euforie van de vredeshoop een sterk psychologisch effect op de Arabische wereld hebben.

Dit effect zal nog heviger zijn, meent Maoz, als ook de Israelisch-Palestijnse onderhandelingen over uitvoering van de akkoorden van Oslo vastlopen. Maoz kan zich een situatie voorstellen dat Syrie bereid is voor het verbreken van de status-quo een hoge prijs te betalen in de vorm van een zware Israelische afstraffing. Indien Israelisch-Syrische vijandelijkheden escaleren doordat één van beide partijen of beide de controle over de gebeurtenissen verliezen, dreigen er volgens Maoz grote gevaren voor de bevolking van Israel.

Hij werkt dit thema niet uit, maar dat deed vorige week wel een invloedrijke militaire analist van Ha'arets, Reuven Pedatsur, in een artikel onder de kop 'nieuwe vernietigingsbalans'. De Syriërs kunnen volgens hem met hun raketarsenaal een hoge prijs bedingen onder de Israelische burgerbevolking. Uitrusting van raketten, die volgens Israelische politici en militairen vrijwel het hele grondgebied van Israel bestrijken, met chemische wapens heeft een “afschrikwekkend militair evenwicht” geschapen. Volgens Pedatsur kan Israels militaire overwicht op Syrië daardoor niet tot uitdrukking worden gebracht en dient het Israelische leger zich in geval van oorlog tot plaatselijke successen te beperken.

De artikelen van Maoz en Pedatsur weerspiegelen de verhitte discussies in het leger en in de politiek over de gevolgen van de agressieve koers die Netanyahu in Libanon is ingeslagen. De nieuwe Israelische leider heeft het leger opdracht gegeven in Libanon het initiatief te nemen tegen Hezbollah en met wraak op grote schaal gedreigd indien deze organisatie het waagt Noord-Israel met raketten te beschieten. De 'Libanese kwestie' kan wegens de geheime activiteit in Libanon van speciale legereenheden, eveneens het Israelisch-Syrische front activeren.