ERESALUUT VOOR EEN MENSENVRIEND

Kristen Nygaard was een prachtige voetballer van AZ. Twee jaar geleden overkwam hem een zwaar auto-ongeluk. Zaterdag verzamelden vrienden en supporters zich in Alkmaar om hem te steunen. Er vloeiden tranen, vooral als de mensenvriend Nygaard lachte.

Het middernachtelijk uur is al ruim overschreden als Kees Kist de feesttent verlaat. Het stoere kanon van AZ schuift de krullen van zijn voorhoofd en kijkt met de ogen van een man die in staat is de boel aan stukken te slaan. “Jazeker, Kristen en ik waren boezemvrienden. Nou en? Waarom? Dat weet ik niet. Dat kun je niet uitleggen. We trokken met elkaar op, we voelden elkaar aan. Hij was mijn vriend en ik was zijn vriend. Weet jij wat boezemvrienden zijn? Ja! Nou, waarom vraag je dat dan? Ik wil er best over praten, maar ik kan het niet. Ik wil niet weer huilen.”

Klaas Molenaar is nog niet haar huis. De man die samen met wijlen zijn broer Cees in de jaren zeventig van AZ een topclub maakte, staat aan de tafel waaraan 'de jongens van toen' zitten en kijkt dromerig. “Meneer, ik moet kort zijn, anders ga ik huilen. Kristen was een fijne jongen. Als er salarisbesprekingen waren stond hij achteraan. Hij wilde voetballen, voor zijn plezier, geld was voor hem niet belangrijk. Wat hij vanavond heeft meegemaakt is fantastisch, maar hij verdient meer. Hij verdient te leven. Wat kun je verdriet hebben, meneer, als je ziet wat een mens kan gebeuren.”

Pier Tol, eens een speelse AZ-spits, herinnert zich Kristen als een positief mens. “Als je een kans miste, scholden anderen je uit. Maar Kristen nooit. Dan kwam hij naar je toe, sloeg zijn arm om je schouders en zei: 'Kom op Piertje, de volgende keer is raak. Ik geef je wel een bal die je niet kunt missen.' Die jongen was zo positief. Hij was altijd bezig anderen te helpen. Toen ik twee jaar geleden hoorde wat hem was overkomen, ging er een schok door me heen. Ik hoorde dat hij dood zou gaan. Dat hij het heeft overleefd, is geen wonder. Dat komt gewoon door zijn positieve instelling. Ik kon hem wel blijven kussen vanavond en zeggen: 'Wat fijn dat je er weer bent'.”

Kristen, 46 jaar, maakte de late festiviteiten niet mee. Hij was niet meer in staat nog eens aan te zitten bij het feestmaal en al die mooie, emotionele woorden aan te horen. Blij als een kind had hij eerder al het eerbetoon in ontvangst genomen. Hij lachte, probeerde te praten en zwaaide. Om zijn middel had hij een AZ-sjaal gebonden. Hij omhelsde mensen die hem kwamen begroeten, vroeg hun naam, herhaalde die en dankte hen hartelijk. Hij kon prachtig voetballen, zeiden ze. Hij was zo'n goed mens geweest, riepen ze. Heel fijn om dat horen, dat gaf hem moed, zei hij, om door te gaan in de goede richting.

Op 5 mei 1994 torpedeerde op de Autoroute du Soleil een losse uitlaat van een vrachtauto de voorruit van Kristens auto. De Deen, op weg naar zijn woonplaats Nîmes, raakte zwaar gewond. In het ziekenhuis werd voor Kristens leven gevreesd. Acht weken verkeerde hij in coma. Hij leek veroordeeld te leven als een kasplant, maar herstelde langzaam. Zijn rechteroog functioneert echter nauwelijks en zonder Manuel die hem 24 uur begeleidt, is hij nagenoeg verloren. Ook zijn geheugen laat hem in de steek. Maar dankzij medicijnen en een onwrikbare wil is Kristen op weg naar een enigszins aanvaardbaar leven.

Naast lichamelijk en geestelijk ongemak worden Kristen, zijn (tweede) vrouw Zero en zijn vierjarig zoontje Kristen geplaagd door financiële nood. De juridische kosten naar aanleiding van het ongeluk zijn niet meer te overzien; een schadeclaim is kansloos. Bovendien is hij geen Fransman en had hij ten tijde van het ongeluk geen vaste werkkring - hij was golfleraar. Medicijnen, de vergoeding voor zijn begeleider, bezoek aan specialisten en de woning in Nîmes kan hij bijna niet meer betalen. Mede daarom besloot een stichting, 'Vrienden van Kristen Nygaard', een benefietwedstrijd te organiseren. De sponsor van AZ, Frisia, alsmede de familie Molenaar stortten in totaal ruim een ton in het fonds. Zaterdagavond kon een cheque ter waarde van 300.000 gulden worden overhandigd aan de gehandicapte Deen, bijeengebracht door supporters en toeschouwers van de benefietwedstrijd tussen het oude AZ en een All Star-team.

Wie er allemaal waren? Bijna alle spelers die met Nygaard bij AZ speelden, gecoached door Georg Kessler, en bijna alle Denen die ploeggenoot van hem waren in het Deense team. Natuurlijk was Peters weer fantastisch, draafde Arntz als vanouds, schoot Kist weer met scherp, was Welzl nog altijd een sierlijke Oostenrijker en toonde Tol zijn lichtvoetigheid. Dat Frans Thijssen in het All Star-team en Jantje Peters bij oud-AZ de mooiste staaltjes van kap- en draaibewegingen uit de school Wiel Coerver lieten zien, was weer een bevestiging dat individualisme de grootste voetbalschoonheid is. Willem van Hanegem zette vrijwel geen stap in het team van AZ. Hij zwaaide als een politie-agent en mopperde als een boer. Uitgerekend Van Hanegem had voor de wedstrijd van Nygaard het shirt met 'zijn' nummer 10 over zijn hoofd getrokken gekregen. Een eer die hem niet onberoerd liet. Twee seizoenen voetbalde hij bij AZ met Kristen. “Zulke aardige jongens kom je niet meer tegen in het voetbal.”

Hans Kraay genoot de rijke ervaring trainer te mogen zijn van AZ met Nygaard en Van Hanegem samen in een elftal. Het zou een probleem geweest kunnen zijn met twee linksbenige spelmakers. Maar niet voor Kraay: “Kristen bestreek de hele linkerkant van het veld. Van Hanegem stuurde het spel met zijn mond. Kristen zei niks. Die moest je ook niet uitschelden. Kristen was geen jongen tegen wie je je stem verhief. Hem liet je in zijn waarde van gentleman. Hij was een sociale voetballer. Hij speelde voor anderen.”

Frank Arnesen kende hem van het Deense elftal, waarvoor Nygaard 37 maal uitkwam, en vooral van de golfbaan. De huidige PSV-manager was een van de gangmakers achter de wedstrijd van zaterdag. Hij ging alle Deense voetballers langs en kreeg nergens nul op zijn rekest. “Ik ging met Kristen vaak op vakantie in Marbella en dat waren heerlijke vakanties. Bij Kristen voelde je je op je gemak.” Zò heeft de assistent-bondscoach van het Duitse elftal, Rainer Bonhof, Nygaard ook leren kennen. Op vakantie en op het golfterrein. “Hij wilde altijd anderen laten winnen, maar hij won altijd zelf. Kristen war sympathisch und ein typischer Mannschaftsspieler.”

Nygaard werd ontdekt door Cor van der Hart, ook eens trainer van AZ. Hij had de Deen gezien in het Olympische elftal van 1972 en was onder de indruk van de lange trap van Nygaard, hetzelfde specialisme van Van der Hart. De 22-jarige jongen uit Fuglbakken zou tien jaar voor AZ spelen, 363 wedstrijden. Slechts driemaal kreeg hij een gele kaart, eenmaal een rode. Hij was de gangmaker van de Kessler-machine.

Er vloeiden veel tranen in de Alkmaarder Hout. Er werd wat afgezoend en omhelsd. Kristen lachte en schudde zijn hoofd van blijdschap zoveel hij kon. Hij verrichtte de aftrap met zijn rechtervoet. De streling waarmee hij met zijn andere voet duizenden mensen in vervoering bracht, viel helaas niet meer te bewonderen. Maar Kristen leeft nog. Altijd in de harten van mensen die zich zijn oogstrelende traptechniek herinneren en hem waarderen als een ambassadeur van de vriendelijke mensenwereld. Zoals Klaas Molenaar zei: “Meneer, Kristen was een mensenvriend, ik ben dankbaar dat ik hem heb mogen meemaken.”