Lebed spreekt het machtswoord, eist ontslag minister

MOSKOU, 17 AUG. Aleksandr Lebed, de veiligheidsadviseur van de Russische president Jeltsin, heeft het ontslag geëist van minister van Binnenlandse Zaken Anatoli Koelikov omdat hij verantwoordelijk zou zijn voor het Russische fiasco in Tsjetsjenië. In een reactie beschuldigde de minister Lebed van “maniakale machtshonger”.

Het is het eerste machtswoord van Lebed sinds hij afgelopen woendag

van Jeltsin een mandaat kreeg om de Tsjetsjeense crisis op te lossen. De

generaal b.d. die bij de presidentsverkiezingen derde werd met de slogan

'waarheid en orde', brengt hiermee de rivaliteit in het Kremlin op ongebruikelijke wijze in de openbaarheid.

“Koelikov is een van de hoofdschuldigen van de Tsjetsjeense tragedie”,

zei Lebed gistermiddag op een persconferentie. “Hij heeft zijn plicht als minister van Binnenlandse Zaken tegenover Rusland niet vervuld en ik

ben ervan overtuigd dat hij niet langer minister van Binnenlandse Zaken kan blijven.''

Lebed, die na zijn succes bij de verkiezingen door Jeltsin naar het Kremlin werd gehaald, zwaaide zelfs even met zijn portefeuille. “Ik zeg

tegen president Boris Jeltsin: u heeft een moeilijke keuze te maken. Er kan er slechts één blijven: of Lebed, of Koelikov.'' Toen hem werd gevraagd of hij dus ontslag zou nemen als de gewraakte minister

zou aanblijven, antwoordde Lebed echter: “Wie heeft het over ontslag? Nee, dan zal ik naar andere methoden moeten zoeken.”

Koelikov draagt als minister van Binnenlandse Zaken de verantwoordelijkheid over het merendeel van de Russische troepen in Tsjetsjenië, waar formeel geen oorlog maar een politionele actie wordt uitgevoerd. Voordat hij in juli vorig jaar minister werd, was generaal Koelikov zelf bevelhebber van de strijdkrachten in de deelrepubliek. Maar zijn optreden heeft volgens Lebed niet veel meer om het lijf dan “simulatie en imitatie”.

Koelikov heeft de aantijgingen van Lebed direct 'vals' genoemd. “Als deze beschuldigingen niet formeel worden ingetrokken zal ik mijn ontslag

aanbieden aan de president. Misschien schrijf ik de president vandaag nog, om hem te vragen de kwestie van mijn ambtsvervulling op te lossen”, zei hij gisteravond. Lebeds optreden is volgens Koelikov te verklaren uit “maniakale machtshonger en onvoldoende kennis van het Tsjetsjeense probleem”.

Lebed kwam met zijn aanklacht na twee bezoeken aan het strijdgebied. Maandag al had hij het moreel en de uitrusting van de Russische troepen gehekeld met een openheid die de Russen niet van hun autoriteiten gewend

zijn. Hij had donderdag vervolgens aangekondigd schuldigen aan te wijzen. Dat is niet uitsluitend Koelikov, erkende de veiligheidsadviseur, maar andere namen wilde hij nog niet geven. Wel zei

Lebed dat hij de oorlog koste wat het kost zal beëindigen en dat “iedereen die in de weg staat zal worden verwijderd”.

Pagina 5: Delen Grozny terug in handen rebellen

De afgelopen tien dagen hebben Tsjetsjeense rebellen grote delen van de hoofdstad, Grozny, terugveroverd. Daarbij zijn alleen al aan Russische kant meer dan 300 doden en meer dan 1000 gewonden gevallen. Het bloedige

offensief bracht Jeltsin ertoe Lebed vorig weekeinde tot zijn persoonlijke vertegenwoordiger in de kwestie-Tsjetsjenië te benoemen. Op Lebeds verzoek gaf de president hem vervolgens ruime bevoegdheden om het conflict op te lossen.

Na onderhandelingen tussen Lebed en de rebellenleiding geldt nu een wankel staakt-het-vuren in Grozny. De veiligheidsadviseur zei gisteren dat hij Jeltsin een plan zal voorleggen om het conflict te beëindigen. “Het is een erg radicaal plan, dat velen niet zal bevallen”, voegde hij toe, maar hij wilde niet in details treden. “De beslissing is aan de president. Stel dat de president het niet wil uitvoeren, waarom zou ik er dan nu al drukte over maken?”

De problemen bij het zoeken naar vrede liggen echter niet alleen aan het

front in de Kaukasus maar evenzeer in rivaliteiten in Moskou, zo werd op

de opmerkelijke persconferentie onomwonden duidelijk. Tussen Lebed en Koelikov had zich direct al een “raar soort relatie” ontwikkeld, vertelde de veiligheidsadviseur.

“Ik ontdekte dat mensen mij volgden. Ik hield ze drie dagen in de gaten

en gaf mijn mannen toen opdracht ze te pakken. Het ministerie van Binnenlandse Zaken had heel lang nodig om een excuus te vinden - of ze zochten een boef of ik zie eruit als een boef.''

Volgens Lebed probeerde het ministerie van Binnenlandse Zaken te voorkomen dat hij “onder het tapijt” zou kijken. “Maar ik keek wel en

ik zag dat er een misdaad wordt voorbereid. Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft plannen om Ingoesjetië en Dagestan te betrekken in een grote Kaukasische oorlog.'' Lebed lichtte deze uitspraak over de twee buurrepublieken van Tsjetsjenië niet toe.

Sinds hij op 18 juni door Jeltsin tot secretaris van de Veiligheidsraad werd benoemd heeft Lebed al verscheidene 'samenzweringen' ontmaskerd. Echt of vermeend, de president deed tot nu toe veel van wat zijn nieuwe adviseur hem vroeg en het publiek lijkt Lebeds robuuste optreden te waarderen.

Minister van Defensie Gratsjov is vervangen door een favoriet van Lebed.

Negen generaals uit de omgeving van Gratsjov zijn ontslagen. Jeltsins eigen lijfwacht plus de chef van de staatsveiligheidsdienst en een vice-premier verloren eveneens na ingrijpen van Lebed hun baan.

Jeltsin had gisteravond nog niet op Lebeds ontslageis gereageerd. Zijn nieuwe woordvoerder, Sergej Jastrzjembski, zei op een persconferentie voorafgaand aan die van Lebed dat de president een vakantie aan het voorbereiden is. Onbekend is nog wanneer hij die zal doorbrengen. De woordvoerder onderstreepte nog eens dat wat Jeltsin betreft, “de hoofdverantwoordelijkheid” voor het beëindigen van de oorlog op de

schouders van Lebed ligt.

    • Hans Nijenhuis