Einde ruzie op Amerikaanse beurs

NEW YORK, 17 AUG. “Als firma's op Wall Street mensen moeten ontslaan omdat de Nasdaq minder winst maakt, hadden ze er om te beginnen te veel.” Dat zegt William Christie, hoogleraar aan de Vanderbilt University in Nashville, naar aanleiding van een schikking tussen de SEC (Securities and Exchange Commission), de Amerikaanse commissie die toezicht houdt op de beurs, en de beeldschermenbeurs NASD (National Association of Securities Dealers).

Volgens Christie zal de Nasdaq door de schikking toegaan naar een handelssysteem dat eerlijk is ten opzichte van kleine beleggers en hun vertegenwoordigers. De SEC verweet de NASD, die de Nasdaq controleert, dat zogeheten marketmakers op de Nasdaq-beurs de marges tussen bied- en laatkoersen kunstmatig hoog hielden om hun eigen winst te verhogen.

Kleine beleggers betaalden vaak de een na laatste koers als die iets hoger lag. De NASD wist van de praktijken, maar stelde geen onderzoek in of trad niet krachtdadig genoeg op. De NASD erkent geen schuld, maar gaat akkoord met de nieuwe regels die deel uitmaken van de schikking. Zo moet de beurs, waar de handel volledig elektronisch is, in de komende vijf jaar 100 miljoen dollar uittrekken om de afspraken na te leven en soortgelijke overtredingen te voorkomen.

De Nasdaq, die al jaren pronkt met de slogan 'de beurs voor de volgende honderd jaar', moet even pas op de plaats maken. Met fondsen als Intel, Microsoft en andere technologiegiganten op zijn beurs staat het succes van Nasdaq, dat in 1970 begon, echter buiten kijf. De grotere en veel oudere NYSE heeft gerekend in aantallen verhandelde aandelen per dag minder volume dan de Nasdaq.

William Christie is samen met Paul Schultz van Ohio State University de auteur van een uit 1994 daterend onderzoek naar Nasdaq. De auteurs verweten de grote effectenfirma's daarin stilzwijgende prijsafspraken te maken. De studie had een domino-effect. Talloze kleine beleggers begonnen een class-action suit, een rechtszaak van enkelen waarvan de uitspraak geldig is voor allen. De NASD begreep dat het menens was en kondigde snel hervormingen aan. Het departement van justitie en de SEC wachtten daar niet op, maar begonnen hun eigen onderzoek. De NASD stelde NAqcess in, een systeem dat de handel eerlijker moet doen verlopen. Bovendien publiceerde de 'club' een studie die Christie/Schultz van repliek diende. Tevens werd de commissie-Rudman gevormd die aan het werk toog om de Nasdaq door te lichten. Rudman suggereerde uiteindelijk een striktere scheiding tussen de Nasdaq en een onafhankelijke instantie die toezicht houdt. Vorige maand trof het departement van justitie een schikking met 24 effectenfirma's, die inhoudt dat justitie op elk moment in de toekomst in hun boeken mag kijken.

De langverwachte SEC-schikking van vorige week was gesteld in harde taal die geen twijfel mogelijk maakt. Arthur Levitt, de overwerkte voorzitter van de SEC, heeft met de schikking een visitekaartje afgegeven. Voor Joseph Hardiman, de voorzitter van de NASD, is het een blamage. Van Hardiman is overigens al bekend dat hij eind dit jaar met pensioen gaat.

De NASD, de organisatie die toezicht houdt op de schermenbeurs, wordt gedomineerd door de grote effectenhuizen. De schikking van vorige week heet in de wandelgangen dan ook 'het einde van de club'. Bronnen bij grote leden van de NASD, zoals Merrill Lynch en A.G. Edwards, klaagden onmiddellijk steen en been over de schikking. De 100 miljoen dollar moet ergens vandaan komen en gaat straks van de winst af. In totaal zullen winsten uit Nasdaq met ruwweg een derde teruglopen, vrezen sommigen. Een functionaris van een grote Wall Street firma verklaarde vorige week: “Als mijn Nasdaq-omzet met 30 procent terugloopt, kan ik een vijfde van mijn personeel op die afdeling ontslaan.”

Christie is daar niet van onder de indruk. “Honderd miljoen dollar over vijf jaar verdeeld, is verwaarloosbaar voor die firma's”, zegt hij. “Ze betalen nu al 120 miljoen dollar per jaar voor beter toezicht.” Ook de ontslagen die firma's verwachten, beschouwt hij als een schijnprobleem. “Als de winstmarges kleiner worden, is dat alleen maar omdat de markt beter gereguleerd is en misstanden zijn rechtgezet.”

Christie is verheugd over de schikking, die de uitkomst is van een domino-effect dat met het rapport van Schultz en hemzelf begon. Hij zegt echter dat dit nog niet het einde is. Christie: “We wachten nog op precieze regels voor het uitvoeren van orders door beleggers. Daarnaast lopen er nog rechtszaken tegen de NASD, waaronder de class action suit.”

    • Lucas Ligtenberg