'Bedreiging verzoening Z-Afrika'; Begin proces tegen ex-leider doodseskader

DURBAN, 16 AUG. Dirk Coetzee, een voormalige Zuidafrikaanse politieman die zeven jaar geleden uit eigen beweging het bestaan onthulde van de doodseskaders die anti-apartheidsactivisten uit de weg ruimden, is gisteren voor de rechtbank in Durban verschenen wegens dubbele moord.

Vier voormalige collega's van Coetzee staan eveneens terecht voor de moord op het zwarte advocatenechtpaar Mxenge. Waarnemers in Zuid-Afrika vrezen dat het proces tegen de vijf gedaagden anderen er van zal weerhouden vrijwillig hun misdaden op te biechten tegenover de Commissie voor Waarheid en Verzoening. Deze commissie werd vorig jaar ingesteld om een 'proces van nationale genezing' in gang te zetten zodat Zuid-Afrika leert leven met zijn apartheidsverleden. De commissie, die wordt voorgezeten door de Nobelprijswinnaar Desmond Tutu, heeft tot taak de misdaden van de apartheidsjaren te onderzoeken, amnestie aan sommige daders te verlenen en compensatie voor de slachtoffers vast te stellen.

Coetzee, die de commissie om amnestie had verzocht voor zijn misdaden, noemde het proces “absurd”. “Het ziet er naar uit dat ik word vervolgd voordat ik de luxe kan genieten naar de Waarheidscommissie te gaan. Het is erg storend, in feite is het bizar. Ik zal deze vervolging niet op me laten zitten”, aldus Coetzee. Hij noemde de procureur-generaal die hem in staat van beschuldiging stelde, een “gnoom en een kameleon”.

Coetzee bekende in 1989 aan het Zuidafrikaanse Vrije Weekblad dat hij als kapitein van de gevreesde veiligheidsdienst het commando had gevoerd over een doodseskader dat politieke activisten uit de weg ruimde. Tussen januari 1977 en december 1981 was hij betrokken bij zeker 23 ernstige misdaden, waaronder moord, sabotage, ontvoering en diefstal. Zijn eenheid vermoordde volgens Coetzee zes zwarte activisten, onder wie het bekende advocatenechtpaar Griffith en Victoria Mxenge uit Durban. De gedetailleerde onthullingen baarden internationaal opzien.

Coetzee vluchtte naar Londen, waar hij in veiligheid werd gebracht door het Afrikaans Nationaal Congres (ANC), toen nog in ballingschap. Gezagsdragers en politie ontkenden alle beschuldigingen. Een speciale onderzoekscommissie, ingesteld door de vorige president, F.W. de Klerk, liep vast: de politie werkte niet mee, bewijzen waren verdwenen en documenten vernietigd. Ruim een jaar later oordeelde het gerechtshof in een zaak die voortvloeide uit de onthullingen, dat Coetzee de waarheid had gesproken en dat de doodseskaders van de politie bestonden. Sindsdien zijn beweringen van Coetzee bevestigd door andere oud-politiemannen die uit de school klapten. De inmiddels 51-jarige Coetzee woont nu weer in Pretoria en werkt voor de Zuidafrikaanse inlichtingendienst. (Reuter)