Tom Cruise irriteert erfgenamen Nietzsche

BONN, 15 AUG. De strijd over Nietzsche is in Duitsland nieuw leven ingeblazen. Dat heeft de Amerikaanse acteur Tom Cruise voor elkaar gekregen. Zijn film Mission: Impossible heeft deze week, tijdens de zomerflauwte, voor grote ophef gezorgd. Met de film zelf, waarin Cruise als een James Bond van het techno-tijdperk Het Kwaad bestrijdt, heeft dit niets te maken.

Wel met de ideeën van Cruise en vooral met zijn lidmaatschap van de Scientology-kerk, een geloofsgemeenschap die in Duitsland omstreden is.

In het postmoderne tijdperk waarin ook de Duitsers stuurloos dobberen, God dood is en alles mag, wordt de Umwertung aller Werte van de negentiende-eeuwse filosoof sinds lang als cool beschouwd. Juist het christendom met zijn onnatuurlijke waarden, vond Nietzsche, had de wereld tot een tranendal gemaakt omdat naar het onbereikbare 'hiernamaals' moest worden gestreefd. De pessimistische filosoof uit Röcken heeft het de christenen nooit vergeven dat ze de bijl aan de wortel van de hartstocht - de kern van het leven - hebben gelegd. Hij pleitte voor een herwaardering van alle waarden en diende tegen de kerk “de vreselijkste aanklacht in die ooit een aanklager in de mond nam”.

En wat gebeurt er? Terwijl Nietzsches Antichrist regeert, daalt vanuit de hemel de 34-jarige Hollywoodster op Duitse aarde neer, ondersteund door zijn eigen heel speciale Scientology-god. Dat zet kwaad bloed bij christen-democraten en speciaal bij de CSU in Beieren, het laatste bastion van het oprechte katholicisme. Deze week riep de ene na de andere politicus op de film van Tom Cruise te boycotten. Zo eiste de Beierse minister-president Edmund Stoiber dat, net als in zijn deelstaat, leden van Scientology in heel Duitsland geweerd moeten worden uit de overheidsdienst - een maatregel die doet denken aan de beruchte Berufsverbote tegen alles wat links was uit de jaren zeventig. Stoibers partijgenoot, zijn minister van Binnenlandse Zaken, Günther Beckstein, noemde de sekte “ondemocratisch en totalitair”. SPD-politicus Franz-Josef Kniola uit Noordrijn-Westfalen sloot zich daarbij aan. Hij sprak van een “intolerante, racistische organisatie” die door de Duitse veiligheidsdienst streng in de gaten moet worden gehouden. Wat hem betreft mag minister Manfred Kanther van Binnenlandse Zaken uit Bonn de organisatie verbieden.

Zelfs Stephan Schwartz, een televisiester die sinds 1984 de Duitse stem is van Tom Cruise, gooide het bijltje erbij neer. Hij wil niet langer bij nasynchronisatie als inspreker voor Cruise werken omdat deze zich tot de Scientology-orde heeft bekeerd, die volgens Schwartz “machtsspelletjes bedrijft en religie en politiek door elkaar haalt”.

Het land was in rep en roer. Het conservatieve dagblad Die Welt sprak van een “alliantie” tegen Scientology en in het boulevardblad Bild werd ervoor gepleit dat de staat de “burgers in bescherming moet nemen” tegen deze religieuze organisatie. Het liberale weekblad Die Zeit vroeg zich in het jongste nummer, op de voorpagina, af of de 30.000 aanhangers van Scientology inderdaad de binnenlandse veiligheid van het land bedreigen, maar kon de vraag zelf niet beantwoorden. Een verbod op lidmaatschap van de sekte voor ambtenaren, vindt het blad overigens zinloos. “Dat schept slechts leugenaars en martelaren.' Vooral bij politici aan de andere kant van de oceaan zijn de heftige reacties in Duitsland in het verkeerde keelgat geschoten. Een drietal Senatoren meent dat het Amerikaanse vrijheidsbeginsel in het hart is getroffen. In de VS geldt de Scientology-orde als een kerk, die in 74 landen zeker 25 miljoen leden telt. Zij vinden dat er sprake is van religieuze discriminatie. Ze willen dat minister Christopher de kwestie met zijn Duitse collega Kinkel bespreekt.

Pagina 5: Tom Cruise in Duitsland toch razend populair

Temeer omdat het niet de eerste keer is dat in Duitsland Amerikanen om religieuze redenen achtergesteld worden. Eerder werden optredens van de jazzmusicus Chick Corea in Beieren en Baden-Württemberg verboden omdat ook hij lid is van de Scientology-organisatie.

Intussen blijkt Tom Cruise bij het Duitse publiek buitengewoon populair te zijn, bij vrouwen èn bij mannen. “Mannen willen zijn zoals hij, meisjes willen bij hem zijn”, zegt zijn producent Jerry Bruckheimer.

Bijna 50 procent van de Duitse vrouwen wil met Cruise het bed delen, weet het tijdschrift Freundin dat een enquête hield naar de populariteit van de Amerikaanse mega-ster.

Van een boycot van de film in de Duitse bioscopen is dan ook niets te merken. Integendeel. De afgelopen week trok de film in Duitsland 775.000 bezoekers, blijkt uit informatie van de bioscopen. “De telefoon staat roodgloeiend.

Alle voorstellingen worden sinds de première een week geleden goed bezocht en elke avond zijn we uitverkocht”, zegt een medewerkster van filmhuis Adria in Berlijn. Ook in Bonn staan 's avonds lange rijen voor de bioscoop en talloze jongeren noemen de film - die wemelt van Internet en andere hightech-snufjes - “uiterst amusant”.

Zelfs in het hart van Beieren is de film bij het publiek heiss begehrt, verzekert een medewerker van cinematheek Maxx in München. Mission: Impossible is, ondanks of misschien dankzij alle tumult, in éen week opgeklommen naar de eerste plaats van de Duitse filmhitparade.

Tom Cruise zelf verraste gisteren vriend en vijand door zijn aanklacht tegen Bunte Illustrierte in te trekken. Dit familieblad uit München publiceerde eind juli een interview waarin nadrukkelijk gezinspeeld werd op zijn onvruchtbaarheid (Cruise: “Ik kan helaas geen kinderen krijgen. Medisch gesproken is het aantal spermatozoïden gelijk aan nul”). Ook zijn zogenaamde schijnhuwelijk - omdat hij homoseksueel zou zijn - kwam aan de orde: “Men schildert mij af als een leugenaar”.

Cruise eiste een schadevergoeding van 80 miljoen dollar omdat hij verkeerd zou zijn geciteerd. Maar gisteren werd een akkoord bereikt. Cruise ziet af van verdere stappen op voorwaarde dat Bunte zich op het omslag verontschuldigt en publiceert dat een “wezenlijk deel van het interview zo nooit gezegd is”.

De links-liberale Beierse Suddeutsche Zeitung betitelde het gebaar van Cruise om te schikken ironisch als een “triomf van de eeuwige waarden: medelijden, edelmoedigheid en piëteit hebben in zijn ziel gezegevierd. Ergo: God leeft. En Nietzsche is dood.”